Hoşgeldiniz Ziyaretçi. Lütfen giriş yapın veya kayıt olun.
01 Kasım 2014, 02:50

Gönderen Konu: MAİDE: 44 AYETİ ETRAFINDAKİ ŞÜPHELERİN GİDERİLMESİ  (Okunma sayısı 2901 defa)

Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
MUKADDİME

Bismillahirrahmanirrahim,

Allahu Teala Maide suresinde mealen şöyle buyurmaktadır:

“44. Biz, içinde doğruya rehberlik ve nur olduğu halde Tevrat'ı indirdİk. Kendilerini (Allah'a) vermiş peygamberler onunla yahudilere hükmederlerdi. Allah'ın Kitab'ını korumaları kendilerinden istendiği için Rablerine teslim olmuş zâhidler ve bilginler de (onunla hükmederlerdi). Hepsi ona (hak olduğuna) şahitlerdi. Şu halde (Ey yahudiler ve hakimler!) İnsanlardan korkmayın, benden korkun. Ayetlerimi az bir bedel karşılığında satmayın. Kim Allah'ın indirdiği (hükümler) ile hükmetmezse işte onlar kâfirlerin ta kendileridir.
45. Tevrat'ta onlara şöyle yazdık: Cana can, göze göz, buruna burun, kulağa kulak, dişe diş (karşılık ve cezadır). Yaralar da kısastır (Her yaralama misli ile cezalandırılır). Kim bunu (kısası) bağışlarsa kendisi için o keffâret olur. Kim Allah'ın indirdiği ile hükmetmezse işte onlar zalimlerdir.
46. Kendinden önce gelen Tevrat'ı doğrulayıcı olarak peygamberlerin izleri üzerine, Meryem oğlu İsa'yı arkalarından gönderdik. Ve ona, içinde doğruya rehberlik ve nûr bulunmak, önündeki Tevrat'ı tasdik etmek, sakınanlara bir hidayet ve öğüt olmak üzere İncil'i verdik.
47. İncil'e inananlar, Allah'ın onda indirdiği (hükümler) ile hükmetsinler. Kim Allah'ın indirdiği ile hükmetmezse işte onlar fâsıklardır.”


Biz bu risalemizde Allahın izni ve yardımıyla günümüzde ifrat ve tefrit arasında tartışılan birçok meseleden birisi olan Allah’ın indirdiğiyle hükmetmeyen hakimlerin durumunu ele alacağız. Birazdan tafsilatlı olarak nakledeceğimiz üzere İbn Abbas başta olmak üzere birçok selef aliminden sözkonusu Maide: 44 ayetinde geçen “Kim Allah'ın indirdiği (hükümler) ile hükmetmezse işte onlar kâfirlerin ta kendileridir.”  Kavlinde geçen küfürden maksadın “kufrun dune kufr” yani küfrün altındaki bir küfür, başka bir tabirle İslam dininden çıkartmayan küçük küfür olduğu hususu nakledilmiştir. İşte bu noktadan itibaren günümüzün yaygın fitnesi olan beşeri kanunlarla hükmeden yöneticiler hakkındaki tartışmaların uzantısı olarak ifrat ve tefrit babından iki uç görüş belirmiştir:

-   Tefrit ehli olan bir kesim, Şeriata muhalif uydurma kanunlarla hükmeden kimselerin, bu yaptıklarını helal saymadıkları müddetçe kafir olmayacaklarını iddia ederek alimlerin “Allahın indirdikleriyle hükmetmeyenler kafirlerin ta kendileridir” mealindeki Maide: 44. Ayetini küçük küfür olarak tefsir etme hususunda icma etmelerini kendilerine dayanak almakta ve şöyle demektedirler: “Alimler, Allahın hükmünü terk eden yöneticilerin, hükmü inkar etmedikleri müddetçe tekfir edilemeyeceğinde icma etmişlerdir. Bu icma geneldir ve hükmü terk eden herkesi kapsar. Bu yönetici, ister İslam devletinde şeriatla hükmettiği halde bazı meselelerde nefsine uyarak hükmü terk eden bir hakim olsun, isterse de günümüzdeki yöneticiler gibi şeriatın haricindeki başka bir kanuna tabi olarak hükmü terk eden birisi olsun, yaptığı işi helal saymadıkça kafir olmaz. Dolayısıyla beşeri kanunlarla hükmeden yöneticilerin kafir olmayıp günahkar oldukları hususunda icma vardır, bu icmaya muhalefet edenler de Haricidir!”

Günümüz tağutlarının günahkar Müslümanlar olduğunu iddia eden aşırı Mürcie’nin görüşü özetle böyledir. Biz daha önce beşeri kanunlarla hükmeden yöneticilerin küfründe alimlerin ittifak etmiş olduklarını bilhassa İbn Kesir ve İbn Teymiyye gibi alimlerin Yesak kanunuyla hükmeden Tatarlarla alakalı fetvalarını naklettiğimiz risalede izah etmiştik: http://darultavhid.com/tr/forum/index.php?topic=6332.0

İslama muhalif yasalarla hükmeden kimsenin durumunun, herhangi bir batıl teşride bulunmadan nefsine uyarak hükmü terk eden kimseyle aynı olduğunu ve bu ikisinin de icma ile kıble ehlinden sayılacağını iddia etmek, ancak aşırı derecede cahil olan veyahut da hakkı bile bile gizleyen bir kimsenin söyleyebileceği bir sözdür. Sözkonusu risalemizde de isbat ettiğimiz gibi biraz insaf sahibi olan ve ilimden biraz nasiplenmiş herkes bu icma iddiasının batıl olduğunu ve ilme ihanet olduğunu tasdik etmektedir. Bu hususta yeterli açıklama yapıldığı için bizler bu yazımızda daha çok Maide: 44 ayeti hakkında ifrata kaçan diğer kesimin görüşlerini ele almak istiyoruz. Bunlar, aralarındaki çeşitli ihtilaflarla beraber özetle şöyle demektedirler:

-   Bu kimselere göre ayet zahiri üzeredir. Allahın indirdiği ile hükmetmemek mücerred bir küfürdür, Allahın hükmünden başkası ile hükmetmek ikinci bir küfürdür, Allahın hükmüne muhalif bir teşride (yasamada) bulunmak ise bunların hepsinden bağımsız ayrı bir küfürdür. Eğer bu kimseler bunu ayetin tefsiri babında ve de ayetten çıkan genel bir hüküm olarak değil de günümüzde haramı helal kılan beşeri kanunlarla hükmeden yöneticilerin içinde bulunduğu vakıa hakkında hususi bir hüküm olarak söyleseydi buna bir itirazımız olmazdı. Fakat onlar bununla yetinmeyip ister yaptığı işi helal saysın ister saymasın, Allahın hükmünü inkar etsin veya etmesin, herhangi bir meselede Allah’ın indirdiğiyle hükmetmeyi terk eden hakimi, sırf bu terkinden dolayı tekfir etmektedir. Bu hususta beşeri kanunlarla hükmeden hakim ile aslen İslam şeriatıyla hükmettiği halde belli bir meselede Allahın hükmünü terk eden kadı arasında ayrım yapmamaktadır. Bu konuda da delil olarak ayetteki “kafirler” lafzının “hum’ul kafirun” şeklinde marife yani elif lam takısıyla geldiğini, küfür kavramı marife olarak ve de mutlak yani kayıtsız bir şekilde geldiğinde büyük küfür anlamına geleceğini söylüyorlar. Bu ayet hakkında İbnu Abbas (ra) başta olmak üzere bir kısım seleften nakledilen “kufrun dune kufr” yani bu ayette bahsedilen, küfrün altındaki bir küfürdür, şeklindeki görüşün de gerek rivayet yolları gerekse de dirayet yani ihtiva ettiği mana açısından zayıf olduğunu iddia etmektedirler.

Ehli nezdinde bu iddianın batıllığı açık olmakla beraber, günümüzde şüphecilerin sıkça gündeme getirdikleri bir mesele olduğu için Allahın hükmünü terk eden müslüman yöneticiler ile Allahın hükmüne muhalif kanun çıkartan ve kanunlarla amel eden tağutların farkını tekrar vurgulamak istiyoruz. Bugün tağutları tekfir ettiğini zanneden birçok kimse dahi bu farkı bilmemekte ve alimlerin “Allahın indirdikleriyle hükmetmeyenler kafirlerin ta kendileridir” ayetini küçük küfür olarak tefsir etmesi karşısında şaşkına dönüp bocalamaktadırlar. Kimisi bu rivayetlerin zayıf olduğunu geveleyip dururken, kimisi de bu konunun alimler arasında ihtilaflı olduğunu, alimlerden bir kısmının Allahın hükmüyle hükmetmeyen hakimleri mutlak olarak tekfir ettiğini iddia etmektedir. Günümüz yöneticilerinin tekfiri Maide: 44 ayetine bu şekilde dayandırılınca, haliyle bu, alimler arasında ihtilaflı (!) bir mesele oluvermekte; alimlerin Haccac gibi zalimlerin tekfirinde ihtilaf etmeleri nasıl meşru bir ihtilafsa, günümüz tağutlarının tekfirinde ihtilaf etmek öylece meşru (!) bir ihtilaf haline gelmektedir. Oradan da tağutun tekfirinde ihtilaf olabilir, tağutu tekfir etmeyen tekfir edilmez, bu konularda cehalet ve tevil mazeret olabilir gibi daha da başka batıl ve küfürler neşet etmektedir. Günümüzde kanun ehli tağutları tekfir edenler de tekfir etmeyenler de ne konuştuklarından habersiz bir şekilde meseleyi tartışmaktadır. Allahın hidayet etmediği bir kimse kolay kolay bu tür meselelerin altından kalkamaz. Halbuki tevhidi hakkıyla idrak etmiş olan bir kimse için bu meselede hiçbir müşkilat yoktur.

Şimdi biz öncelikle “Allahın indirdikleriyle hükmetmeyenler kafirlerin ta kendileridir” mealindeki Maide: 44. Ayetinin zahiri üzere olmadığı ve bazı meselelerde nefsine tabi olarak Allahın hükmünü uygulamayı terk eden yöneticilerin tekfir edilemeyeceği hususundaki icmayı nakledeceğiz ve ardından bu icma’nın ne anlama geldiği üzerinde duracağız inşallah.

« Son Düzenleme: 15 Ocak 2014, 10:05 Gönderen: abdulmelik »

Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
EHLİ SÜNNETİN HÜKMÜ UYGULAMAYI TERKEDEN İSLAM HAKİMİNİ TEKFİR ETMEME HUSUSUNDA İCMA ETTİĞİNİ GÖSTEREN NAKİLLER

Hafız İbn Abdilberr (v. 463)  rahimehullah şöyle demiştir:

وَأَجْمَعَ الْعُلَمَاءُ عَلَى أَنَّ الْجَوْرَ فِي الْحُكْمِ مِنَ الْكَبَائِرِ لِمَنْ تَعَمَّدَ ذَلِكَ عَالِمًا بِهِ رُوِيَتْ فِي ذَلِكَ آثَارٌ شَدِيدَةٌ عَنِ السَّلَفِ وَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ وَالظَّالِمُونَ والفاسقون

“Alimler, bilerek kasıdlı olarak hüküm konusunda zulmetmenin kebairden yani büyük günahlardan olduğu hususunda icma etmişlerdir. Bu konu hakkında seleften şiddetli rivayetler gelmiştir. Allahu Teala ise “Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler kafirlerin, zalimlerin, fasıkların ta kendileridir” buyurmaktadır.” (et-Temhid, Zeyd bin Eslem’den rivayet edilen 33. Hadis başlıklı bölüm)

[İbn Kesir, Tabakat’uş Şafiiyyin adlı eserinde Hafız İbn Abdilberr' le alakalı şöyle demektedir: Muhaddis, kendi döneminde yaşadığı bölgenin şeyhi, birçok kişiden ilim dinledi ve çeşitli ilimlerde derinleşti, faydalı eserler kaleme aldı.]

Görüldüğü üzere Maide: 44 ayetinde bahsedilen amelin yani içtihadında yanılan kadı haricinde kasıtlı olarak Allahın hükmüyle hükmetmeyen kadının küfrün altındaki büyük günahlardan birisini işlediği hususunda icma nakletmektedir. İçtihad ettiği halde hata eden kadı ise malum olduğu üzere bu hatasından dolayı bir ecir alır, bizim konumuz bu değildir.

İbnu Abdilberr aynı eserinin başka yerinde ise şöyle demektedir:


وَقَدْ ضَلَّتْ جَمَاعَةٌ مِنْ أَهْلِ الْبِدَعِ مِنَ الْخَوَارِجِ وَالْمُعْتَزِلَةِ فِي هَذَا الْبَابِ فَاحْتَجُّوا بِهَذِهِ الْآثَارِ وَمِثْلِهَا فِي تَكْفِيرِ الْمُذْنِبِينَ وَاحْتَجُّوا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ بِآيَاتٍ لَيْسَتْ عَلَى ظَاهِرِهَا مِثْلِ قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ

“Bidat  ehlinden  Hariciler  ve Mutezile gibi bir topluluk, bu konuda sapıtarak bu ve benzer rivayetleri,  günah işleyenleri tekfire delil getirmişlerdir. Allah’ın kitabından, zahiri üzere olmayan ayetleri delil getirmişlerdir. Bunlardan birisi  de: Her  kim  Allah'ın indirdikleriyle hükmetmezse, işte asıl kâfir olanlar onlardır. (Maide 44) ayetidir.” İbnu Abdilberr, ardından İbn Abbas’tan gelen “kufrun dune kufr” rivayetini zikretmektedir. (et-Temhid, Abdullah bin Dinar’dan gelen 7. Hadis başlıklı bölüm)

Bu sözüyle, Maide: 44 ayetini zahiri üzere almanın yanlış olduğunu ifade etmektedir. Ayetin zahiri ise Allahın indirdiğine uygun hüküm vermeyen herkesin kafir olmasını gerektirmektedir. Bu manada ayetin zahiriyle hükmedenler ise ancak Hariciler'dir.

İmam Acurri  (V.360) , eş-Şeria adlı eserinde, Tabiin imamlarından Said bin Cubeyr (ra)’ın bu hususta şöyle dediğini nakletmektedir:


حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ قَالَ: حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ أَحْمَدَ قَالَ: حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ: حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ} [آل عمران: 7] قَالَ: " أَمَّا الْمُتَشَابِهَاتُ: فَهُنَّ آيٌّ فِي الْقُرْآنِ يَتَشَابَهْنَ عَلَى النَّاسِ إِذَا قَرَءُوهُنَّ، مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ يُضِلُّ مَنْ ضَلَّ مِمَّنِ ادَّعَى هَذِهِ الْكَلِمَةَ , كُلُّ فِرْقَةٍ يَقْرَءُونَ آيَاتٍ مِنَ الْقُرْآنِ، وَيَزْعُمُونَ أَنَّهَا لَهُمْ أَصَابُوا بِهَا الْهُدَى وَمِمَّا تَتْبَعُ الْحَرُورِيَّةُ مِنَ الْمُتَشَابِهِ قَوْلَ اللَّهِ تَعَالَى: {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ} [المائدة: 44] وَيَقْرَءُونَ مَعَهَا: {ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ} [الأنعام: 1] فَإِذَا رَأَوُا الْإِمَامَ يَحْكُمُ بِغَيْرِ الْحَقِّ قَالُوا: قَدْ كَفَرَ , وَمَنْ كَفَرَ عَدَلَ بِرَبِّهِ فَقَدْ أَشْرَكَ فَهَؤُلَاءِ الْأَئِمَّةُ مُشْرِكُونَ، فَيَخْرُجُونَ فَيَفْعَلُونَ مَا رَأَيْتَ؛ لِأَنَّهُمْ يَتَأَوَّلُونَ هَذِهِ الْآيَةَ "


(Rivayetin senedini zikrettikten sonra) Said bin Cubeyr, Allahu teala’nın “Kitabın bir kısmı müteşabihtir” kavli hakkında şöyle dedi: Müteşabihe gelince; bunlar insanlar okuduklarında (başka şeylere) benzettikleri (karıştırdıkları) Kur’an ayetleridir. Bu kelimeyi (tevhidi) iddia edenler arasında sapanlar,  bundan dolayı sapmıştır. Her fırka, Kur’an’dan bazı ayetler okumuşlar ve bu ayetlerin kendi lehlerine delil olduğunu ve o ayetler vesilesiyle doğruya isabet ettiklerini ileri sürmüşlerdir. Harurilerin (Haricilerin)  tabi olduğu  müteşabih ayet Allah Azze ve Celle’nin şu kavlidir: “Her kim Allah'ın indirdikleriyle hükmetmezse, işte asıl kâfir olanlar onlardır.” (Maide 44) Onlar bu ayeti, “O küfredenler, yine de (başkalarını) Rablarına denk tutuyorlar” (En’am 1) ayetiyle beraber okuyorlar. Hakka uygun hükmetmeyen bir idareci görünce “Kafir oldu, kafir olan da rabbine denk tutmuş olur, bu idareciler müşriktirler” derler. Böylece huruc (isyan) ederek gördüğün şeyleri yaparlar. Zira onlar bu ayeti tevil etmektedirler.” (Acurri, Eş-Şeria 1/341 no:44 ayrıca İmam Şatıbi, el-İ’tisam Kitap Dünyası Yayınları: 2/206.)

[Zehebi, Siyeru A’lam’in Nubela’da Ebubekir Muhammed bin Huseyn el-Bağdadi el-Acurri hakkında şu ifadeleri kullanmaktadır: İmam, önder, muhaddis, saduk, hayır sahibi, sünnet ve ittiba ehli…]

Görüldüğü üzere Said bin Cubeyr, hakka uygun hüküm vermeyen yöneticileri tekfir etmenin Haricilerin işi olduğunu, onların bu hususta delil aldığı Maide: 44 ayetinin ise (bu mesele ile alakalı) muhkem bir delil olmadığını, müteşabih olduğunu söylemektedir.

Şeyhulislam İbn Teymiyye ise şöyle demektedir:


كَمَا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَصْحَابُهُ فِي قَوْله تَعَالَى {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ} قَالُوا: كَفَرُوا كُفْرًا لَا يَنْقُلُ عَنْ الْمِلَّةِ وَقَدْ اتَّبَعَهُمْ عَلَى ذَلِكَ أَحْمَد بْنُ حَنْبَلٍ وَغَيْرُهُ مِنْ أَئِمَّةِ السُّنَّةِ

“İbnu Abbas ve ashabı “Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler, kafirlerin ta kendileridir” (Maide: 44) ayeti hakkında “Burdaki küfür, İslam dininden çıkartmayan bir küfürdür” demiş ve bu hususta Ahmed bin Hanbel ve diğer sünnet imamları onlara tabi olmuşlardır” (Mecmu’ul Fetava, 7/312)

Bunlar, “Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler, kafirlerin ta kendileridir” ayetinin zahiri üzere alınamayacağı ve burada kasdedilen şeyin İslam’dan çıkartmayan küçük küfür olduğu hususundaki icmayı dile getiren sarih kavillerdir. Şimdi de alimlerin bu icma’ya şahitlik eden münferid sözlerini nakletmek istiyoruz:

« Son Düzenleme: 14 Ocak 2014, 17:08 Gönderen: abdulmelik »

Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
İbn Kesir (rh.a) bu ayetin tefsirinde şunları nakletmektedir:

“Ali İbn Ebu Talha, Abdullah İbn Abbâs'tan nakleder ki; o, bu âyet konusunda şöyle demiştir : Kim Allah'ın indirdiklerini inkâr ederse, kâfir olur. Kim de kabul edip hükmetmezse, zâlim ve fâsık olur. îbn Cerîr Taberî, bu rivayeti nakletmiştir. Sonra da bu âyetten, ehl-i kitâb'ın veya kitâbta İndirilen hükmü inkâr edenlerin kasdedildiği görüşünü tercih etmiştir.
 
Abdürrezzâk, Sevrî kanalıyla Zekerriyyâ'dan, o da Şa'bî'den nakleder ki: «Kim de Allah'ın indirdiğiyle hükmetmezse» âyeti müslümanlar için indirilmiştir.
İbn Cerîr der ki: Bize İbn el-Müsennâ... Şa'bî'den nakletti ki; «Kim de Allah'ın indirdiğiyle hükmetmezse; işte onlar, kâfirlerin kendileridir.» âyeti müslümanlar hakkındadır. «Kim de Allah'ın indirdiğiyle hükmetmezse; işte onlar, zâlimlerin kendileridir.» âyeti yahûdîler hakkın-dadır. «Kim de Allah'ın indirdiği ile hükmetmezse; işte onlar, fasıkların kendileridir.» âyeti de hıristiyanlar hakkında nazil olmuştur. Hüseyin ve Sevrî de Zekeriyyâ kanalıyla Şa'bî'den aynı rivayeti nakletmişlerdir. Ayrıca Abdürrezzâk der ki: Bize Ma'mer... Tâvûs'tan nakletti ki; İbn Abbâs'a bu âyet sorulduğunda; bu küfürdür, demiş. İbn Tâvûs babasından naklen der ki: Ancak bu; Allah'ı, melekleri, kitabları ve peygamberleri inkâr anlamındaki küfür gibi değildir.

Sevrî, İbn Cüreyc kanalıyla Atâ'dan nakleder ki; o, şöyle demiş : Küfürden öte küfür, zulümden öte zulüm, fısktan öte fâsıklıktır. Bunu İbn Cerir Taberî nakleder.

 Vekî de... Tâvûs'tan nakleder ki; buradaki küfür, dinden çıkaran küfür değildir, demiştir.
 

İbn Ebu Hatim der ki; Bize Muhammed İbn Abdullah... İbn Abbâs'tan nakletti ki; o, bu âyetteki küfrün gidilen küfür (yolu) olmadığını söylemiştir. Hâkim de Müstedrek'inde, Süfyân îbn Uyeyne'den bu hadîsi nakleder ve; Buhârî ve Müslim'in şartlarına göre sahihtir, ancak tahrîc etmemişlerdir, der.”

İbn Kayyım ise Medaric’us Salikin adlı eserinde küfür çeşitlerini izah ettiği yerde şöyle demektedir:

“Küfür iki çeşittir:
1 - Büyük küfür,
2 - Küçük küfür.
Büyük küfür: cehennemde ebedi kalmayı gerektiren küfürdür.
Küçük küfür ise: ebedi kalma dışında tehdidi hakeden küfürdür.
 
Yüce Allah’ın lafzı mensuh olan:

“Babalarınızdan yüz çevirmeyin. Çünkü bu küfürdür”  (Buhari, 6830) sözü, Peygamberimizin (s.a.v):

“Ümmetimde varolan iki şey onlar için küfürdür: Bunlar nesebi kötülemek ve ölüye bağırıp çağırarak ağlamaktır.” (Müslim, İman, 121; Müsned, II, 377,441,496 )
 
 “Kim bir kadına arkasından yaklaşırsa Muhammed’e indirileni inkar etmiş olur.” Diğer bir rivayette:

“Kim bir kahine veya arrafa (medyuma) müracaat eder ve onun dediğini tasdik ederse Allah’ın Muhammed’e indirdiğini inkar etmiş olur” (Tirmizi, Tahare, 102; İbn Mace, Tahare, 122; Müsned, II, 408,476)
   
ve “Bazılarınız bazılarının boynunu vurarak benden sonra küfre dönmeyiniz” (Buhari, Edeb, 95; Müslim, İman, 118; Ebu Davud, Sünne, 16; İbn Mace, Fiten, 5 Müsned, II, 85,87,104) hadisleri buna misaldir.

İbn Abbas’ın ve sahabenin çoğunun:

“Kim Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse, işte onlar kafirlerin ta kendileridir” (Maide, 44) ayeti hakkında ki te’vili budur, İbn Abbas:

“Bu, dinden çıkartan bir küfür değildir. Ancak bu kişinin yaptığı kendisi için bir küfür olmakla birlikte bu küfür Allah’ı ve ahiret gününü inkar edenin küfrüyle aynı değildir” demiştir. Tavus da aynı şeyi söyler.

Ata ise ayeti: “Bu küfrün aşağısında bir küfr, zulmün aşağısında bir zulüm ve fıskın aşağısında bir fısktır” şeklinde tefsir eder.

Ayeti bazıları, Allah’ın indirdiğini inkar ederek hükmetmek şeklinde yorumlar. Bu İkrime’nin görüşüdür fakat tercih edilmemiştir. Çünkü kişi onunla hükmetsin veya hükmetmesin Allah'ın indirdiğini inkar etmek zaten küfürdür.

Bazıları bunu Allah’ın bütün indirdikleriyle hükmetmeyi terk etmek olarak te’vil etmişlerdir. Buna göre tevhid ve İslam’la hükmetmek de buna girer.  (Yani kişi tevhidle hükmetmeyi terkederse kafirdir, diğer hükümleri terkederse kafir olmaz.) Bu da Abdülaziz el-Kinani’nin yorumudur. Bu da aynı şekilde uzak bir te’vildir. Çünkü tehdid, indirilmiş şeriatle hükmetmeyenlerle ilgilidir. Bu ise gerek tamamı gerekse de bir kısmı ile hükmetmeyenleri de içine alır.

Bazıları, kasten herhangi bir bilgisizlik veya yanılgı olmaksızın nassın muhalifi ile hükmetme şeklinde te’vil etmişlerdir. Begavi bunu bütün alimlerden nakletmiştir.

Diğer bazıları bunun ehl-i kitaba işaret ettiğini söylemiştir. Bu da Katade, Dahhak ve başkalarının görüşüdür. Uzak bir te’vil olup lafzın zahirine aykırıdır. Buna itibar edilmez.

Bazıları da bunun dinden çıkartan bir küfür olduğunu ileri sürmüştür.

Doğrusu şudur:

Allah’ın indirdiği dışında bir şeyle hükmetmek, hükmedenin durumuna göre “küçük” ve “büyük” küfür şeklinde ikiye ayrılır. Zira kişi, eğer Allah’ın o olay hakkında indirdiğiyle hükmedilmesinin zorunluluğuna inanmış fakat isyan ederek uygulamamış, buna karşılık cezaya müstehak olduğunu kabul etmişse bu nevi küfür, küçük küfürdür.

Eğer, Allah’ın hükmü olduğuna dair kesin bilgisine rağmen, hükmü uygulamanın vacip olmadığına, istediğini yapmakta serbest olduğuna inanmışsa bu da “büyük küfür” dür. Şayet bunu (uygulamadığı hüküm hakkındaki) cehaletten veya hatadan dolayı yapmışsa bu kimse hatalıdır ve hatalılar gibi muamele görür.


Bunu söylemekten amacımız şudur:

Bütün günahlar küçük küfür nev’indendir ve de taat’la amel etmek manasına gelen şükrün zıttıdır. Yapılan davranışlar ya şükür ya küfür ya da ne şükür ne de küfür ifade eder. En doğrusunu Allah bilir.” (Medaric’us Salikin, 1/344-346)

Tahavi şarihi İbnu Eb’il İzz de şöyle demiştir:

“Allah’ın indirdiklerinden başkası ile hükmetmek, bazen kişiyi dinden çıkartan bir küfür olabilir. Bazen de küçük ya da büyük bir masiyet olabilir. Küfür olması halinde ya az önce sözü edilen görüşlere göre ya mecazi ya da küçük bir küfür olur. Bu da hükmedenin durumuna göre değişir.

Eğer o Allah’ın indirdikleriyle hükmetmenin gereksiz olduğuna inanır ve bu konuda serbest olduğu kanaatini taşıyorsa, yahut o hükmün Allah’ın hükmü olduğuna kesin inanmakla birlikte onu küçümsüyor ise bu büyük küfürdür.

Şâyet Allah’ın indirdikleriyle hükmetmenin farziyetine inanmakla ve o olay ile ilgili Allah’ın hükmünü bilmekle birlikte -cezayı hakkettiğini itiraf etmekle beraber- Allah’ın hükmünü terkederse böyle bir kimse asi günahkardır ve buna mecazi küfür yahut küçük küfür ile kâfir olmuş denilir.

Şâyet o muayyen meselede Allah’ın hükmünü -bütün gayretini ortaya koymak ve Allah’ın hükmünü bilmek maksadıyla bütün çabası ile çalışmakla birlikte- bilemeyecek olup da bu hususta hata ederse; böyle bir kimse hata etmiş ve yanılmış bir kimse demektir. İçtihadı dolayısıyla bir ecir alır, hatası da bağışlanır.” (İbn Ebi’il İzz, Tahavi Akidesi Şerhi, sf 252-253)

Bunların hepsi, Ehli Sünnetin ve Selef-i Salihinin Maide: 44 ayetinin zahirini terk ettiğini, bu ayetin zahiriyle sadece Haricilerin ve diğer bidat ehlinin amel ettiğini göstermektedir. Yani bir hakimi sadece Allahın hükmüne muhalif hüküm verdiğinden dolayı tekfir etmek alimlerin icması ile batıldır. Tarih boyunca bidatçi Mutezile ve Hariciler dışında hiç kimse bu ayetin zahirini alarak zulmeden, Allahın bazı hükümlerini uygulamayı terk eden yöneticileri ve kadıları tekfir etmemiştir. Kısacası mesele, sadece İbn Abbas’a atfedilen bir görüşten ibaret değildir. Bilakis bu Ehli Sünnetin tamamına ait bir görüştür. Bu sebeble İbn Abbas’a atfedilen rivayetin sened itibariyle zayıf olup olmaması hiçbir şey değiştirmez. Bu rivayette geçen “küfrün altında bir küfürdür” kavlini tenkid edenler, aslında bizzat Ehli sünnet akidesine bu tenkidi yöneltmiş olmaktadırlar.

Bunlar, seleften ve de selefi akideye mensup olduğunda şüphe olmayan bazı alimlerden gelen nakillerdir. Alimlerin bu minvaldeki sözleri çoktur. Şimdilik bu kadarıyla yetiniyoruz. Selef haricinde bazı müteahhir alimlerden de ek birkaç nakil zikrederek bu bahsi kapatmak istiyoruz. El-Müfredat adlı meşhur Kur’an lugatinin müellifi Ragıb el-İsfahani Tefsirinde bu ayetle alakalı şöyle demektedir:


وقوله: (وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ)
يتعلق به الخوارج، وزعموا أن التارك لحكم الله على كل حال كافر


“Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler kafirlerdir” ayetine Hariciler sarılmışlar ve Allahın hükmünü terk eden herkesin her zaman kafir olacağını ileri sürmüşlerdir”

Ebu Muzaffer es-Sem’ani  (v. 489) ise Tefsirinde bu ayet hakkında şöyle demektedir:

{وَمن لم يحكم بِمَا أنزل الله فَأُولَئِك هم الْكَافِرُونَ} قَالَ الْبَراء بن عَازِب - وَهُوَ قَول الْحسن -: الْآيَة فِي الْمُشْركين. قَالَ ابْن عَبَّاس: الْآيَة فِي الْمُسلمين، وَأَرَادَ بِهِ كفر دون كفر، وَاعْلَم أَن الْخَوَارِج يستدلون بِهَذِهِ الْآيَة، وَيَقُولُونَ: من لم يحكم بِمَا أنزل الله فَهُوَ كَافِر، وَأهل السّنة قَالُوا: لَا يكفر بترك الحكم، وللآية تَأْوِيلَانِ: أَحدهمَا مَعْنَاهُ: وَمن لم يحكم بِمَا أنزل الله ردا وجحدا فَأُولَئِك هم الْكَافِرُونَ. وَالثَّانِي مَعْنَاهُ: وَمن لم يحكم بِكُل مَا أنزل الله فَأُولَئِك هم الْكَافِرُونَ، وَالْكَافِر هُوَ الَّذِي يتْرك الحكم بِكُل مَا أنزل الله دون الْمُسلم.

“Bera bin Azib “Bu ayet müşrikler hakkındadır” demiştir. El-Hasen’in görüşü de bu doğrultudadır. İbn Abbas ise bu ayet Müslümanlar hakkındadır demiş ve bununla küfrün altındaki küfrü (küçük küfürü) kasdetmiştir. Bil ki Hariciler bu ayetle istidlal ederek şöyle demişlerdir: Kim Allahın indirdiğiyle hükmetmezse işte o (hakiki) kafirdir. Ehli Sünnet ise şöyle demiştir: Bir kişi hükmü terk ettiğinden dolayı tekfir edilmez. Ayetin ise iki açıklaması vardır: Birincisi; kim Allahın indirdiği ile inkar ederek ve reddederek hükmetmezse kafirdir. İkinci açıklama ise kim Allahın indirdiği bütün hükümlerle hükmetmezse onlar kafirlerdir. Zaten kafir, Müslümanların dışında olup Allahın bütün hükümlerini terk eden kişidir.”

[Zehebi’nin Siyeru A’lam’in Nubela’da bahsettiğine göre daha önce Hanefi mezhebine ve kelam ehline yakınken, hacca gittikten sonra hadis ehline yönelmiş ve fıkıhta da Şafii mezhebine intisab etmiştir. Hadis ve sünnet ehlini müdafaa amacıyla eserler kaleme almıştır. Zehebi, kendisini İmam, Allame olarak vasfetmekte ve övgüyle bahsetmektedir.]

Görüldüğü gibi günümüzde de bu ayeti zahiri üzere alıp hükmü terk eden herkesin kafir olacağını savunanlar kendilerinde Haricilikten bir pay olan kimselerdir. Bu zikrettiklerimiz Maide: 44 ayetinin zahirinin metruk olduğuna dair icmayı ifade eden kavillerdir.


Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
Görüldüğü gibi günümüzde de bu ayeti zahiri üzere alıp hükmü terk eden herkesin kafir olacağını savunanlar kendilerinde Haricilikten bir pay olan kimselerdir. Bu zikrettiklerimiz Maide: 44 ayetinin zahirinin metruk olduğuna dair icmayı ifade eden kavillerdir. İslam şeriatına bağlı Müslüman yöneticileri bazı konularda nefse uyarak Allahın hükümlerini terk ettikleri için tekfir edenler sadece Havaric ve Mutezile gibi bidat fırkalarıdır. Ehli sünnet uleması da onlara cevab verme sadedinde bu ayette bahsedilen küfrün onların anladığı şekilde olmadığını beyan etmişlerdir. Bu sapık fırkalar daha da ileri giderek nefsine Allahın hükmüyle hükmetmediği gerekçesiyle mürtekib-i kebireyi yani büyük günah işleyenleri tekfir etmişlerdir. Onlara göre mesela içki içen birisi kendi nefsinde Allahın indirdiğiyle hükmetmediği için kafirdir. Asıl itibariyle kendi nefsinde veya ailesinde veyahut da insanlar arasında Allahın herhangi bir hükmünü uygulamayı terk eden kişi arasında bir fark yoktur. Yaptığını helal sayarsa kafirdir, saymazsa değildir. Büyük günah işleyenleri tekfir etmedikleri halde Allahın indirdiğiyle hükmetmeyeni inkar şartı gözetmeksizin büyük küfür manasında tekfir edenler büyük bir çelişki içersindedirler ve bu konuda Haricilerin görüşüne muvafakat etmişler, selefiyle halefiyle bütün ümmetin icmasına ise muhalefet etmişlerdir. Bütün bunlardan dolayı Abdulkadir bin Abdilaziz vb muasır yazarların ve de tabilerinin Allahın indirdiğiyle hükmetmeyen hakim herhalükarda kafirdir, şeklindeki görüşü savunup bunun küçük küfür olduğunu söyleyen alimleri hatta bizzat Ehli Sünnet akidesini tenkid etmeye yeltenmeleri büyük bir sefihliktir ve cahil cesaretinden başka bir şey değildir. Bu zihniyette olan kimselerin ne selefle ne ehli sünnetle bir bağlantısı yoktur.

Allahın kendilerini şaşırttığı bazı sapmış kimseler, bütün bu naklettiğimiz icmalara ve alimlerin görüşlerine karşı “Alimlerin sözü dinde hüccet değildir, siz ayetin açık hükmünü alimlerin görüşleriyle tahsis ederek alimleri rabb ediniyorsunuz” gibi sözler gevelemekten başka hiçbir izah ve açıklama getiremezler. Alimleri rabb edinmek ancak dinin açık, sarih bir hükmünü alimin sözüne dayanarak terk etmekle sözkonusu olur. İlerde ayrıntılı açıklanacağı üzere kafir kelimesi büyük küfür için de küçük küfür için de kullanılabilen müşterek bir kelimedir. Bu insanların yaptığı konuyla alakalı diğer nassları ve ümmetin icmasını görmezden gelerek ayetin sırf ilk bakışta anlaşılan zahir manasına yapışıp ayeti büyük küfür manasına yorumlamaktan ibarettir. Kaldı ki burada sözkonusu olan bir iki alimden nakledilen kapalı birkaç söz değil, bilakis Ehli sünnetin tamamına ait olan açık bir ifade, hatta Ehli Sünnetle bidat ehli arasında alameti farika olan bir akidedir. Güya Kitab’ın hükmünü yalanlamamak için alimleri terk ettiklerini zanneden bu kimseler bu halleriyle Kitap ve Sünnetten sonra üçüncü delil olan ümmetin icmasını yalanlamaktadırlar. Ümmetin icmasını yalanlamak ve ümmetin sapıklık üzere birleştiğini iddia etmek ise icma’nın dinde hüccet olduğunu ifade eden şu Kitap ve Sünnet nasslarını yalanlamak manasına gelir:

“Kim kendisine doğru yol belli olduktan sonra Rasul’e karşı gelir ve müminlerin yolundan ayrılırsa onu döndüğü yolda bırakırız ve cehenneme koyarız, o ne kötü dönüş yeridir” (Nisa: 115)

"Ümmetim dalalet üzerinde birleşmez" (İbni Mâce, Fiten: 8)

"Allah benim ümmetimi dalalet üzerinde toplamaz" (Tirmizi, Fiten: 7 , Dârimî, Mukaddime, 8)
   
"Allahtan, ümmetimi hata üzerinde birleştirmemesini istedim; bunu bana verdi" (Yakın anlam için bkz. Ebu Dâvud, fiten. 1)
« Son Düzenleme: 15 Ocak 2014, 20:33 Gönderen: abdulmelik »

Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
HÜKMÜ TERKETMENİN KÜÇÜK KÜFÜR OLDUĞU HUSUSUNDAKİ İCMANIN DAYANDIĞI NASSLAR:

Şunun bilinmesi gerekir ki her icma’nın mutlaka Kitap ve Sünnetten dayandığı bir aslı vardır. Bu asıl bazen bilinir, bazen de insanlara gizli kalır. Allahın indirdiğiyle hükmetmeyen müslüman hakimin küçük küfür işlediği konusunda alimlerin icma etmelerinin de elbette Kitap ve Sünnetten dayandıkları asıllar vardır. Bu asıl ise büyük günah işleyen yani mürtekib-i kebire’nin tekfir edilemeyeceğini beyan eden nasslardır. Yani içki, kumar, zina, adam öldürme gibi günahları işleyen kimseler hangi esasa binaen tekfir edilmiyorsa Allahın hükmünü inkar etmediği halde ona muhalif davranan hakim de aynı delillere binaen tekfir edilmemektedir. Bu hususta Tahavi akidesi şarihi İbn Ebi’il İzz (rh.a) İmam Tahavi’nin "Kıble ehlinden hiçbir kimseyi bir günah sebebiyle -helâl kabul etmediği sürece- tekfir etmez ve: İman ile birlikte günah işleyene günahı zarar vermez, demeyiz." Sözünü izah ettiği yerde şöyle demektedir:

"Burada Tahâvî’nin -Allah ona rahmet etsin- sözleri ile ilgili olarak açıklanması gereken bir husus vardır. O da şudur: Şari’ bir takım günahları "küfür" diye adlandırmıştır. Mesela, Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: "Allah’ın indirdikleriyle hükmetmeyenler kâfirlerin ta kendileridir." (el-Maide, 5/44)

Peygamber -Sallallahu aleyhi vesellem- de şöyle buyurmuştur: "Müslümana sövmek fasıklıktır. Onunla (öldürmek kastıyla) çarpışmak da küfürdür." Bu hadisi İbn Mes’ud -Radıyallahu anh- rivayet etmiş, Buharî ve Müslim’de kitaplarında ittifakla kaydetmişlerdir.

Yine Peygamber -Sallallahu aleyhi vesellem- şöyle buyurmaktadır: "Benden sonra biriniz diğerinizin boynunu vuran kâfirler olarak gerisin geri dönmeyiniz."; "Bir adam kardeşine Ey kâfir! diyecek olursa, onlardan birisi bu ünvanı alır." Bu iki hadis de İbn Ömer -Radıyallahu anh-dan gelmekte olup Buharî ve Müslim tarafından ittifakla rivayet edilmişlerdir.

Yine Peygamber şöyle buyurmaktadır: "Dört husus vardır ki bunlar kimde bulunursa o halis münafık olur. Bunlardan birisine sahip olan kimsede de onu terkedinceye kadar münafıklık özelliklerinden birisi bulunur: Konuşursa yalan söyler, söz verirse sözünde durmaz, ahdettiği vakit yerine getirmez ve tartışırsa haddi aşar." Abdullah b. Amr -Radıyallahu anh- yoluyla gelen bu hadis de Buharî ve Müslim tarafından rivayet edilmiştir.

Peygamber -Sallallahu aleyhi vesellem- bir başka hadiste şöyle buyurmaktadır: "Zina eden, zina ettiği vakit mü’min olarak zina etmez. Hırsızlık yapan, hırsızlık yaptığında mü’min olarak hırsızlık yapmaz. İçki içen, içki içtiğinde mü’min olarak içmez. Bundan sonra da tevbe arz olunur."
 Bir başka hadiste de şöyle buyurulmaktadır: "Müslüman ile küfür arasındaki sınır namazı terketmektir." Bu hadisi de Müslim, Câbir -Radıyallahu anh- yoluyla gelen rivayetle kaydetmektedir.

Peygamber buyuruyor ki: "Kim bir kâhine gider de onu tasdik ederse yahut bir kadına arkadan yaklaşırsa Muhammed -Sallallahu aleyhi vesellem-e indirilene küfretmiş olur." Bir başka hadiste şöyle buyurulmaktadır: "Allah’tan başkasının adı ile yemin eden küfretmiş olur." Bu lafzıyla bu hadisi Hakim rivayet etmiştir.

Bir diğer hadiste de şöyle buyurulmaktadır: "Ümmetim arasında iki hususiyet vardır ki bunlar küfürdür: Neseb’lere dil uzatmak ve ölüye ağıt yakmak." ve buna benzer daha bir çok nass.

Buna verilecek cevaba gelince; Ehl-i sünnetin tümü büyük günah işleyen kimsenin -Hariciler gibi- bütünüyle dinden çıkartacak şekilde kâfir olmayacağını ittifakla kabul etmişlerdir. Çünkü kişiyi dinden çıkartacak şekilde kâfir olursa, o takdirde her durumda öldürülmesi gereken bir mürted olur. Kısas hakkına sahip kimsenin, onu affetmesi de kabul edilmez. Zina, hırsızlık ve içki içmek hallerinde de hadlerin uygulanması diye bir şey söz konusu olmaz. Ancak böyle bir görüşün batıl ve fasit olduğu İslam dininin ihtiva ettiği hükümlerden kesin olarak bilinmektedir.

Yine ehl-i sünnet ittifakla şunu kabul ederler: Büyük günah işleyen bir kimse Mutezile’nin dediği gibi iman ve islam’dan çıkmaz küfre de girmez, kâfirlerle birlikte cehennemde ebedi kalmayı da hakketmez. Çünkü Mutezile’nin de bu husustaki görüşü batıldır. Zira Yüce Allah büyük günah işleyen kimseleri mü’minler arasında saymıştır.

Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: "Ey iman edenler! Öldürülenler hakkında üzerinize kısas yazıldı... fakat kime kardeşi tarafından bir şey affolunursa artık örfe uyarak istesin..." (el-Bakara, 2/178) Görüldüğü gibi burada katili iman edenler arasından çıkartmamış, onu kısas talep etme hakkına sahip olan kimsenin kardeşi olarak nitelendirmiştir. Burdaki kardeşlikten kasıt ta hiç şüphesiz din kardeşliğidir.

Bir başka yerde Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: "Eğer mü’minlerden iki grup birbirleri ile çarpışırlarsa onların aralarını düzeltin... mü’minler ancak kardeştirler, o halde iki kardeşinizin arasını düzeltin." (el-Hucurat, 49/9-10)

Kitap ve sünnetin nassları ile icma, zina eden, hırsızlık yapan, zina iftirasında bulunan kimsenin öldürülmeyeceğine delalet etmektedir. Bilakis bunlara had uygulanır. Bu da bu günahları işleyen kimselerin mürted olmadıklarının delilidir.” (İbn Ebi’il İzz, Şerhu Akidet’it Tahaviyye, sf 301-302)

Açıkça görüldüğü gibi bazı günahlara küfür ismini veren nassların dinden çıkartmayan küfür olarak tefsir edilmesinin sebebi ne ise “Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler kafirlerin ta kendileridir” mealindeki Maide: 44 ayetinin küçük küfür olarak açıklanmasının sebebi de aynıdır. Bu sebeb de İbn Ebi’il İzz’in zikretmiş olduğu şekilde büyük günahları işleyen müminlerin helal addetmedikleri müddetçe kafir olmayacaklarına delalet eden nasslardır. Bunun benzeri daha önce İbn Kayyım’ın Medaric adlı eserinden naklen geçmişti. Hatırlanacağı üzere İbn Kayyım da aynı şekilde Allahın indirdiğinden başkası ile hükmetme konusunu, nasslarda küfür ismi verilen diğer günahlarla beraber zikretmiş ve bu günahlara küfür isminin verilmesinin İslam milletinden çıkartan küfür anlamında olmadığını, bilakis küçük küfür manasında olduğunu izah etmişti. Yukarda konuyla alakalı icmayı kendisinden naklettiğimiz İbn Abdilberr ise günah işleyenlere küfür isnad eden  bu icma’nın müstenedini, dayanağını şu şekilde izah etmektedir:

 “Bidat  ehlinden  Hariciler  ve Mutezile gibi bir topluluk, bu konuda sapıtarak bu ve benzer rivayetleri,  günah işleyenleri tekfire delil getirmişlerdir. Allah’ın kitabından, zahiri üzere olmayan ayetleri delil getirmişlerdir. Bunlardan birisi  de: Her  kim  Allah'ın indirdikleriyle hükmetmezse, işte asıl kâfir olanlar onlardır. (Maide 44) ayetidir.” İbnu Abdilberr, ardından İbn Abbas’tan bu ayetin tefsiri ile alakalı nakledilen “kufrun dune kufr” rivayetini zikretmektedir. Ardından da şöyle demektedir:


وَالْحُجَّةُ عَلَيْهِمْ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرَ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ

Bu hususta onlar aleyhine hüccet Allah azze ve celle’nin şu kavlidir:

“Allah kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz, bunun dışında kalanı dilediğine bağışlar” (Nisa: 48) (et-Temhid, Abdullah bin Dinar’dan gelen 7. Hadis başlıklı bölüm)

Şevkani de Maide: 44 ayetinin tefsirinde şöyle demektedir:


وَقِيلَ: بِالْكُفَّارِ مُطْلَقًا لِأَنَّ الْمُسْلِمَ لَا يَكْفُرُ بِارْتِكَابِ الْكَبِيرَةِ وَقِيلَ: هُوَ مَحْمُولٌ عَلَى أَنَّ الْحُكْمَ بِغَيْرِ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَقَعَ استخفافا، أو استحلالا

“Bu ayetin mutlak manada kafirlerle alakalı olduğu söylenmiştir, zira müslüman büyük günah işlemekten ötürü tekfir edilemez. Bunun hafife almak veya helal saymaktan ötürü Allahın indirdiğinden başkası ile hükmedenlere hamledileceği de söylenmiştir.” (Feth’ul Kadir tefsiri)

Zaten tevhidin haricindeki amellerin terki ile alakalı genel hüküm, küfür olmaması noktasındadır. Bunun tek istisnası namazdır. Abdullah bin Şakik (ra) şöyle demiştir:


عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ شَقِيقٍ العُقَيْلِيِّ، قَالَ: كَانَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لاَ يَرَوْنَ شَيْئًا مِنَ الأَعْمَالِ تَرْكُهُ كُفْرٌ غَيْرَ الصَّلاَةِ.

“Allah Rasulu (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabı namazdan başka hiçbir amelin terkini küfür olarak görmezlerdi” (Tirmizi no: 2622)

Bu hususta daha çok nakil yapılabilir, ancak sözü uzatmamak için bu kadarıyla iktifa ediyoruz. Bütün bunlar, müslüman hakimin bazı meselelerde helal görmeden, hafife almadan, inkar etmeden hükmü terk etmesinin bir masiyet olduğunu, masiyetlerin ise helal addedilmediği müddetçe kişiyi dinden çıkartmayacağını göstermektedir. Yani Allah’ın hükmünü uygulamayı terk eden İslam hakimlerini tekfir edenler, büyük günah işleyenlerin kafir olmadığına delalet eden bütün nassları yalanlamakla karşı karşıyadırlar.

« Son Düzenleme: 15 Ocak 2014, 21:05 Gönderen: abdulmelik »

Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
HÜKMÜ TERKETME MESELESİNİN USUL YÖNÜNDEN İZAHI:

Buraya kadar anlattıklarımız işin nakil cihetiyle alakalıydı. Usuli açıdan meseleyi ele alacak olursak şunları söyleyebiliriz: Allahın indirdiğiyle hükmetmeyen hakimin durumu ne olursa olsun küfre gireceğini savunanlar neticede ayetin zahirine yapışmaktadırlar. Zahir; “Varakat” adlı fıkıh usulu ile alakalı eserdeki tarifiyle “iki manaya yorumlanabilme ihtimali olandır. Ancak bu manalardan biri diğerine göre daha belirgindir.” Varakat müellifi bunun zıddı olan “nass” ı ise şöyle tarif etmiştir: “Nass, bir manadan başka bir manaya hamledilemeyendir” Varakat şarihi Celaluddin el-Mahalli zahire misal olarak “Bugün bir aslan gördüm” ibaresini vermektedir. Kişinin bundan kasdı acaba bildiğimiz aslan mıdır, yoksa aslan derken yiğit bir insanı mı kasdetmektedir? İki ihtimal de mevcuttur. Fakat aslan derken bildiğimiz hayvandan bahsettiğine dair bir karine olursa, mesela kişi “Bugün ormanda yelesi, kuyruğu vs olan bir aslan gördüm” şeklinde söylerse bildiğimiz bir aslandan bahsettiği ortaya çıkar. Aksi takdirde aslan kelimesi ihtimalli olarak kalmaya devam eder. Zahir, delalet mertebeleri arasında en zayıfı olmakla beraber zahirle yani  kat'î ve yakîn olarak lafızdan hemen anlaşılıveren mana ile amel etmek vacibtir. Ancak bu manayı terketmeyi gerektiren bir delil bulunur ve tevile ihtimali olursa, yani zahirî manasını terkedip başka bir mana irade edildiğine dair bir delil bulunur ise zahirle amel etmek vacib olmaz. Usulculerin birçoğu nezdinde kararlaştırılan budur. Bu hususta fıkıh usulu alanında yazılmış eski ve yeni kitaplara müracaat edilebilir. Yeri burası olmadığı için fazla tafsilata girmiyoruz. “Aksine delalet eden bir karine olmadıkça ifadelerin zahirine bağlı kalmak fakat bu ifadelerin ikinci bir ihtimal taşıyabileceğini de göz önünde bulundurmak” şeklinde özetleyebileceğimiz usule sadık kalınmadığı takdirde gerek itikadi gerekse fıkhi alanda birçok sapmanın önü açılır. Nitekim tarihteki birçok sapık fırka Kitap, Sünnet ve Selef-i salihinden nakledilen sözlerin sırf zahirine bağlanmaktan veyahut da şer’i nassların zahirini gereksiz yere terk edip tevilcilik hastalığına yakalanmaktan kaynaklanmaktadır. Ehli sünnet ise bu hususlarda vasat yolu takip ettiği için ifrat ve tefritten kurtulmuştur.

Mesela Haricilerin sapma sebeblerinden birisi “Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler, kafirlerdir” (Maide: 44) ayetini zahiri üzere alıp Allahın hükmüne muhalif hareket eden herkesin kafir olacağı zannına kapılmalarıdır. Keza, yukarda bir kısmını zikrettiğimiz, büyük günah işleyenleri küfre nisbet eden hadislerin zahirini alarak günah işleyen herkesi tekfir etmişlerdir. Müşebbihe ve Mücessime fırkaları Allah’ın istiva, yed, vech vb sıfatlarını tamamen insanların sıfatları gibi anlamışlar, bunlara cevap vermeye çalışan tevil ve tatil ehli ise bu ayetleri zahiri manalarından tamamen dışarı çıkartarak bu sıfatları tevil etmişlerdir. (İstivadan kasıd istiladır diyenler gibi) Bu tip sapık fırkaların ayetlerin zahirini almak veya terk etmek hususlarında sapmalarının sebebleri arasında sadece işlerine gelen nassı alıp, diğer nassları görmezden gelmeleri ve meseleyi bütün nassları gözönünde bulundurarak araştırmamaları olduğu gibi, en büyük sapma sebeblerinden birisi de nassları selefin fehminden, anlayışından bağımsız olarak kendi reyleriyle değerlendirmeleridir. İşte bizlerin de bu tip sapmalardan uzak kalabilmek için yapmamız gereken şey gerek şer’i nassları gerekse alimlerin sözlerini birbirinden kopuk olarak değil, bir bütün halinde değerlendirmemiz; müşkil gelen ibareleri Kitap ve Sünnetin açık, muhkem nasslarına ve de başta selef uleması ve onların izini takip eden halef alimleri olmak üzere alimlerin daha açık kavillerine götürmemizdir. İlim talebesine ve hakk arayıcısına yakışan budur. Bunun dışında meselenin tafsilatına inmeden, gerekli araştırmayı yapmadan, tartışılan konuyla alakalı bütün nassları ve kavilleri biraraya toplamadan, alimlerin konuyla alakalı açıklamalarına bakmadan sırf nassın veya ibarenin zahirinden yola çıkarak bir mesele hakkında görüş beyan etmek, en iyi ihtimalle kişinin cehaletini, aslına bakılırsa da artniyetini gösterir.

Bu kaideleri meselemize tatbik edecek olursak; “Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler kafirlerin ta kendisidir” ayetinin zahiri bu ameli yapanların kafir ve mürted olduğuna delalet etmektedir. Zira kafir deyince ilk akla gelen şey, dinden çıkmak manasındaki büyük küfürdür. Ancak biz biliyoruz ki küfür kavramı müşterek bir kelimedir ve bazen dinden çıkartmayan küfür manasında kullanılabilir. İşte bu noktada, alimlerin ayetin zahiriyle yetinmeyip ayet hakkında izahlar yapmaları ve zahiri dışında yorumlamaya çalışmaları bile başlı başına bu ayetin zahirinde müşkilat olduğunu ve ayetin zahirini almanın dinin başka kaideleriyle çelişki doğuracağını gösteren bir karinedir. Zira hakimin nefsine uyarak Allahın indirdiğiyle hükmetmemesini küfür olarak görmek, mürtekib-i kebire yani büyük günah işleyen tekfir edilmez şeklindeki genel kaide ile çelişmektedir. Şeriatı değiştirmeyen, yeni bir teşride bulunmayan veya daha önce yapılmış batıl bir teşri ile amel etmeyen hakimin ameli hangi usule binaen küfür ve şirkle açıklanacaktır? Selef ve haleften olan alimler bundan dolayı tıpkı bazı masiyetlere küfür ismini veren başka nassları küçük küfür (küfr-ü asgar) olarak izah ettikleri gibi Maide: 44 ayetini de aynı şekilde izah etmişlerdir. Ancak namazın terki meselesinde olduğu gibi büyük küfre delalet eden sahabe icması vb başka karineler olduğu takdirde hadiste geçen küfür ibaresi tevil edilmeden zahiriyle alınmıştır. Seleften bazıları ise namazın terkiyle alakalı nassları da yine küçük küfür manasına hamletmiştir. Fakat bizim tartıştığımız meselede ayetin zahiri üzere alınmasını gerektiren ek bir karine yoktur, bilakis icma bunun aksine delalet etmektedir. Hiçbir alimin aksi kanaatte olduğu da isbat edilememiştir.


Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
ŞÜPHELER VE CEVAPLARI

1- Allahın indirdiğiyle hükmetmeyen İslam hakiminin tekfir edilmemesi hususunda icma olmadığını iddia edenlerin sarıldıkları bazı nakiller:

a) Maide: 44 ayetinin tefsirinde ihtilaf edilmesi:

Bunlardan bazıları Maide: 44 ayetiyle alakalı yukarda İbn Kayyım’dan ve diğerlerinden nakletmiş olduğumuz muhtelif görüşleri öne sürerek şöyle demektedirler: Görüldüğü üzere alimlerden bu ayetin tevili hakkında birçok görüş nakledilmektedir. Şu halde bu ayetin küçük küfür olarak tefsir edilmesi hakkında icma olduğu nasıl ileri sürülebilir? Buna cevaben şöyle denilir: Ayetin tefsiri hakkında alimlerden yapılan farklı açıklamalar ve ihtilaflı görüşler, ancak tefsiri bir ihtilaftır yani ayette kimin kasdedildiği vb hususlardaki bir ihtilaftır. Hiçbir alimden geçmişteki ve günümüzdeki dalalet ehlinin iddia ettiği gibi nefsine uyarak Allah’ın hükmüne uymayı terk eden İslam kadılarının kafir olacağına dair açık bir söz nakledilmemiştir. Alimlerden Allahın hükmünü uygulamayı terk etmek büyük küfürdür manasına gelecek sözlerin sabit olduğu farzedilse bile bu ancak icmaya muhalif şazz bir görüş olarak değerlendirilir. Tıpkı Hanefilerin ameli imandan saymamaları, İbn Abbas’ın muta nikahını helal sayması, seleften bazılarının zalim yöneticilere karşı kılıç çekmeyi helal saymaları bu konular hakkındaki icmayı ortadan kaldırmadığı gibi, hakimin nefsine uyarak Allahın hükmünü terk etmesine küfür dediği farzedilen alimlerin varlığı da yukarda nakletmiş olduğumuz icmaları nakzetmez, ortadan kaldırmaz.


Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
b) İbn Mesud ve diğerlerinden nakledilen “Hükümde rüşvet küfürdür” sözü:

Günümüzde bazı kimseler İbn Mesud, Ali ve Mesruk (r.anhum ecmain) gibi selef alimlerinden nakledilen “Hakimin hükümde rüşvet alması küfürdür” sözüne yapışarak bu konunun ihtilaflı olduğunu iddia etmeye çalışmışlardır. İbn Kesir bu hususta aynı ayetin tefsirinde şunları nakletmektedir:

“İbn Cerîr der ki: Bize Ya'kûb... Alkame ve Mes'ûd'dan nakletti ki; onlar, Abdullah İbn Mes'ûd'a rüşveti sormuşlar. O da; haramdır, demiş. Onlar, hüküm konusunda (olursa) ne dersin? dediklerinde; o, küfürdür, demiş ve arkasından : «Kim de Allah'ın indirdiği ile hükmetmezse; işte onlar, kâfirlerin kendileridir.» âyetini okumuş. Süddî der ki: Bu âyetten maksad şudur: Kim de indirdiğim hükümle hükmetmez, kasıdlı olarak onu terkeder ve bilerek çiğnerse, o kâfirlerdendir.”

Bu hususta birkaç ihtimal sözkonusudur:

Birincisi; İbnu Mes’ud’un “Hükümde rüşvet küfürdür” sözünün gerçek küfür anlamında olması gerekmez. Zira küfür kavramı müşterek bir kelimedir, büyük küfür kasdedilmesi mümkün olduğu gibi küçük küfür kasdedilmesi de mümkündür. Mesela bir adam, İbn Abbâs'a, kadınlarla dübüründen temasta bulunmayı sorduğunda İbn Abbâs: «Bana küfürden soruyorsun» diye cevap vermiştir. (Bunu İbn Kesir, Bakara: 223. Ayetin tefsirinde Abdurrezzak’a atfederek nakletmiş ve bu hadîsin isnadı sahihtir, demiştir.) Halbuki kadına arkadan yaklaşmanın dinden çıkartan bir küfür olmadığı icma ile sabittir. Fakat İbnu Abbas, bu amele şari’nin verdiği isim olan küfür ismini koymuştur. Zira İmâm Ahmed ve Sünen sahiplerinin Hammâd İbn Ebu Hüreyre'den naklettiklerine göre: Rasûlullah (s.a.) şöyle buyurmuştur; «Kim hayızlı bir kadınla temasta bulunursa, ya da bir kadınla dübüründen temasta bulunursa, ya da kâhine giderek onun söylediğini doğrularsa Muhammed'e indirileni inkâr etmiş olur.» İbnu Mes’ud (ra)’ın “Hükümde rüşvet küfürdür” sözünün de bu şekilde olması muhtemeldir. Zira hakim, bu ameliyle irtidad etmiş olmasa da Allahu Teala Maide: 44. Ayette onun ameline küfür ismini vermiş ve bu surette olayın vahametini ve şiddetini haber vermiştir. Bu, tıpkı sahihte rivayet edilen “Müslümana sövmek fısk, onu öldürmek küfürdür” hadisinde olduğu gibidir. Allah en doğrusunu bilendir.

İbn Mesud ve diğerlerinden nakledilen rüşvetle alakalı bu sözün küçük küfür manasında kullanıldığına delalet eden karinelerden bir tanesi de bu rivayeti zikreden alimlerin bunu küfür olmadığı halde nasslarda “küfür” olarak isimlendirilmiş olan ameller cümlesinde zikretmeleridir. Mesela İbnu Batta el-İbane’de şöyle bir bab başlığı açmıştır:


بَابُ ذِكْرِ الذُّنُوبِ الَّتِي تَصِيرُ بِصَاحِبِهَا إِلَى كُفْرٍ غَيْرِ خَارِجٍ عَنِ الْمِلَّةِ

Yani “Sahibini dinden çıkartmayan bir küfre sürükleyen günahların zikri” babı

Ardından buna misal olarak yukarda misali verilen nassların arasında İbn Mesud’un sözkonusu rivayetini de zikretmiştir:


حَدَّثَنَا أَبُو شَيْبَةَ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ جَعْفَرٍ , قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , قَالَ: حَدَّثَنَا وَكِيعٌ , قَالَ: حَدَّثَنَا حُرَيْثُ بْنُ أَبِي مَطَرٍ , عَنِ الشَّعْبِيِّ , عَنْ مَسْرُوقٍ , قَالَ: قُلْنَا لِعَبْدِ اللَّهِ: مَا كُنَّا نَرَى السُّحْتَ إِلَّا الرِّشْوَةَ فِي الْحُكْمِ , قَالَ عَبْدُ اللَّهِ: «ذَلِكَ الْكُفْرُ»

(…) Mesruk’tan: Abdullah’a dedik ki: Bizler, ayette geçen “suht” ifadesini ancak hükümde rüşvet almak olarak görüyoruz dedik. Abdullah bunun üzerine şöyle dedi: “Bu, küfürdür” (İbn Batta el İbane no: 1003, ayrıca Hallal es-Sunne no:1413 ve devamında bu rivayeti küçük küfürle alakalı eserlerin arasında zikretmiştir.)

İkinci ihtimal; İbn Mesud ve diğerlerinin bunu hakiki küfür anlamında söyledikleri farzedilse bile bu icma’ya muhalif şazz bir görüş olarak değerlendirilir. Zira bunda Haricilerin görüşüne muvafakat sözkonusudur. Bu ayetten hükmü terk etmenin küfür olduğu neticesini sadece Haricilerin çıkartmış oldukları hususu daha önce geçmişti. Bu konu hakkında Kurtubi, ilgili Maide: 44 ayetinin tefsirinde şu açıklamaya yer vermektedir:


قَالَ الْقُشَيْرِيُّ: وَمَذْهَبُ الْخَوَارِجِ أَنَّ مَنِ ارْتَشَى وَحَكَمَ بِغَيْرِ حُكْمِ اللَّهِ فَهُوَ كَافِرٌ، وَعُزِيَ هَذَا إِلَى الْحَسَنِ وَالسُّدِّيِّ

“Kuşeyri demiştir ki: Haricilerin görüşü, rüşvet alarak Allahın hükmünden başkasıyla hükmeden hakimin kafir olacağı doğrultusundadır. Bu görüş Hasen ve Süddi’ye de izafe edilmiştir”

Yani bu alimler hakimin rüşvet alması küfürdür demiş olsalar bile bu Ehli sünnete muhalif bir görüştür ve onlar bu hususta Haricilere yaklaşmış olmaktadırlar. Ancak ismi geçen selef alimlerinin böyle bir hataya düşmeleri uzak bir ihtimaldir. Allahu a’lem.

Ayrıca muteber alimlere ait hiçbir İslami kitapta İbn Mesud ve diğerlerinden nakledilen bu söze dayanarak rüşvet alan hakimin kafir olacağı şeklinde bir hüküm zikredilmemiştir. Bilakis alimler, bu haberi daha çok rüşvetin haram olduğunu isbatlama sadedinde zikretmişlerdir. Mesela İbn Kudame (rh.a) el-Muğni’de “Hükümde Rüşvet Almak” adında bir bölüm açmış ve babın girişinde şöyle demiştir: “Hükümde rüşvet almak ve zekat memurunun rüşvet almasının haram olduğu hususunda ihtilaf yoktur” Ardından da hükümde rüşvet küfürdür, manasındaki selefin sözlerini nakletmiştir. (el-Muğni, Kitab’ul Kada) Bütün bu anlattıklarımız, rüşvetle alakalı sözün tagliz yani sakındırma babından bir söz olması ihtimalini güçlendirmektedir. Doğrusunu Allah bilir.
Günümüzde birtakım kimseler, İbn Mesud’dan nakledilen “hükümde rüşvet küfürdür” sözünü bayraklaştırarak, bu hususta Ehli sünnetin iki görüşü olduğunu ve sahih olan görüşün de rüşvet alarak veya başka sebeblerle şeriata muhalif hüküm veren kadının küfre gireceği yönündeki görüş olduğunu iddia etmektedirler. Bu kimseler, en iyi ihtimalle sözlerinin dinde karşılığının ne olduğunu ve de bu sözün lazımının dinde başka hangi usulleri ihdas etmeye yol açacağını göremeyecek kadar bir körlük içersindedir. Şöyle ki; hükümde rüşvet almanın ve hakka muhalif hüküm vermenin küfür olduğu iddiası birçok netice doğurmaktadır. Öncelikle böyle bir kadı, kafir olur, katli vacib olur, görevinden azledilmesi gerekir, tevbe etmezse ebedi cehennemi hak eder ilh… Kısacası mürtedin hak ettiği ne kadar ceza varsa hepsine müstehakk olur. Şimdi bu noktada soruyoruz: Muteber ehli sünnet alimlerinin bir tanesinden hakka aykırı hüküm veren bir hakimin bu sıfatları hak edeceğine dair bir tek nakil getirilebilir mi? Allah Rasulu (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyuruyor:


عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ: وَاحِدٌ فِي الْجَنَّةِ، وَاثْنَانِ فِي النَّارِ، فَأَمَّا الَّذِي فِي الْجَنَّةِ فَرَجُلٌ عَرَفَ الْحَقَّ فَقَضَى بِهِ، وَرَجُلٌ عَرَفَ الْحَقَّ فَجَارَ فِي الْحُكْمِ، فَهُوَ فِي النَّارِ، وَرَجُلٌ قَضَى لِلنَّاسِ عَلَى جَهْلٍ فَهُوَ فِي النَّارِ "، قَالَ أَبُو دَاوُدَ: وَهَذَا أَصَحُّ شَيْءٍ فِيهِ يَعْنِي حَدِيثَ ابْنِ بُرَيْدَةَ الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ

Abdullah b. Büreyde'nin, babasından rivayet ettiğine göre; Peygamber (s.a) şöyle buyurmuştur:

"Hâkimler üç kısımdır: Biri cennette, ikisi de cehennemdedir. Cennette olan, hakkı bilip ona göre hüküm verendir. Hakkı öğrendiği halde hükm(ün)de zulmeden (hâkimler) ile, hakkı bilmeden insanlar hakkında hüküm veren (hakimler) de cehennemdedir."

Ebû Dâvûd dedi ki: Bu "Hâkimler üç sınıf tır... "diye başlayan İbn Büreyde hadisi, bu mevzuda gelen hadislerin en sağlamıdır. (Ebu Davud, Akdiye: 2 no:3573)

Tirmizi’nin lafzında ise hadisin konumuzla ilgili olan kısmı şu şekildedir:


رَجُلٌ قَضَى بِغَيْرِ الحَقِّ فَعَلِمَ ذَاكَ فَذَاكَ فِي النَّارِ

“Bile bile haksız hüküm veren hakim ateştedir…” (Tirmizi, Ahkâm 3 no: 1322)

Bu hadisin hangi şerhine bakılırsa bakılsın, bile bile hakka muhalif hüküm veren hakimin ebedi cehennemlik olduğunu söyleyen bir tane alime raslamak mümkün müdür? Bilakis alimler, yukarda da bahsi geçtiği üzere hüküm konusunda zulmetmeyi kebair günahlar sınıfı içersinde telakki etmişler ve aksi bir görüş yani bunun küfür olan bir günah olduğu görüşü hiç kimseden nakledilmemiştir. Mesela İmam Zehebi, “Kebair” adlı eserinde Hükümde Rüşvet Almak diye müstakil bab açmış ve orada İbn Mesud’un bu kavlini de nakletmiş fakat bunun dinden çıkartan bir küfür olacağından bahsetmemiştir. Keza onun bir öncesinde “Kötü Kadılar” ünvanıyla bir bab açmış ve şu ayetleri zikrederek söze başlamış:

"Allah'ın indirdikleriyle hükmetmeyenler kafirlerin ta kendileridir." (Maide: 44)
 
"Onlar cahiliyyenin hükmünü mü istiyorlar." (Maide: 50)

Ardından yukarda zikri geçen üç sınıf kadıdan bahseden hadisi zikretmiş fakat bunun dinden çıkartan bir küfür olduğunu asla söylememiştir. Hükümde rüşvet ve hakka aykırı hüküm vermekle alakalı Ehli sünnetin hangi kitabından bakılırsa bakılsın netice değişmeyecektir. Ayrıca Ebu Hureyre (ra) gelen hadiste şöyle denmiştir:


عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: «لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّاشِيَ وَالمُرْتَشِيَ فِي الحُكْمِ

“Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) hükümde rüşvet alana da verene de lanet etmiştir” (Tirmizi, Ahkam: 9 no: 1336)

Hadis, İbn Mesud’un bahsettiği şeyin aynısından yani hükümde rüşvet alma konusundan bahsetmektedir. Buna rağmen bu hadisin hiçbir muteber şerhinde bu ameli yapan kimsenin kafir olduğu ve ebedi lanete müstehakk olduğu şeklinde bir yoruma raslamak mümkün değildir. Keza, rüşvet alan hakimin küfre girdiğinden ötürü görevden alınacağını da Ehli Sünnetten hiç kimse söylememiştir. Bu hususta Hanefi ulemasından İmam Kasani, Bedayi’us Sanai adlı eserinde şöyle demektedir:


وَهَلْ يَنْعَزِلُ بِأَخْذِ الرِّشْوَةِ فِي الْحُكْمِ؟ عِنْدَنَا لَا يَنْعَزِلُ لَكِنَّهُ يَسْتَحِقُّ الْعَزْلَ فَيَعْزِلُهُ الْإِمَامُ وَيُعَزِّرُهُ

“Hakim, hükümde rüşvet aldığından ötürü azledilir mi? Bizim nezdimizde (doğrudan) azledilmez, fakat (asıl itibariyle) azledilmeyi hak eder. İmam onu azleder ve tazir eder.”

Kasani, ardından konuyla alakalı Hanefilerin muhtelif görüşlerini zikrettikten sonra şöyle demektedir:


وَهَذَا عِنْدَنَا، وَقَالَ الشَّافِعِيُّ - عَلَيْهِ الرَّحْمَةُ: يَنْعَزِلُ وَهُوَ قَوْلُ الْمُعْتَزِلَةِ، وَلَقَبُ الْمَسْأَلَةِ: أَنَّ الْقَاضِيَ إذَا فَسَقَ هَلْ يَنْعَزِلُ أَوْ لَا؟ فَعِنْدَنَا لَا يَنْعَزِلُ، وَعِنْدَ الشَّافِعِيِّ يَنْعَزِلُ، وَبِهِ قَالَتْ الْمُعْتَزِلَةُ لَكِنْ بِنَاءً عَلَى أَصْلَيْنِ مُخْتَلِفَيْنِ: فَأَصْلُ الْمُعْتَزِلَةِ أَنَّ الْفِسْقَ يُخْرِجُ صَاحِبَهُ عَنْ الْإِيمَانِ فَيَبْطُلُ أَهْلِيَّةُ الْقَضَاءِ وَأَصْلُ الشَّافِعِيِّ - رَحِمَهُ اللَّهُ - أَنَّ الْعَدَالَةَ شَرْطُ أَهْلِيَّةِ الْقَضَاءِ كَمَا هِيَ شَرْطُ أَهْلِيَّةِ الشَّهَادَةِ؛ لِأَنَّ أَهْلِيَّةَ الْقَضَاءِ تَدُورُ مَعَ أَهْلِيَّةِ الشَّهَادَةِ، وَقَدْ زَالَتْ بِالْفِسْقِ فَتَبْطُلُ الْأَهْلِيَّةُ وَالْأَصْلُ عِنْدَنَا أَنَّ الْكَبِيرَةَ لَا تُخْرِجُ صَاحِبَهَا مِنْ الْإِيمَانِ، وَالْعَدَالَةُ لَيْسَ بِشَرْطِ أَهْلِيَّةِ الْقَضَاءِ، كَمَا لَيْسَتْ بِشَرْطِ؛ الْأَهْلِيَّةِ الشَّهَادَةُ عَلَى مَا ذَكَرْنَا، وَاَللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى أَعْلَمُ.

“Bizim nezdimizde durum böyledir. İmam Şafii (rh.a) ise azledileceğini söylemiştir. Bu aynı zamanda Mutezile’nin görüşüdür. Meselenin başlığı şudur: “Kadı, fasık (günahkar) olduğu zaman azledilir mi azledilmez mi?” Bize göre azledilmez, İmam Şafii’ye göre azledilir. Bunu, Mutezile de söylemiştir. Ancak bunu söylerken dayandıkları esaslar birbirinden farklıdır. Şöyle ki; Mutezile’nin dayanağı şudur: Fısk (günah), sahibini imandan çıkartır ve böylece kadılık ehliyeti iptal olur. İmam Şafii’nin dayanağı ise şudur: Adalet, kadılık ehliyetinin şartıdır. Fısk adaleti ortadan kaldırır ve böylece kaza ehliyeti iptal olur. Bizim dayanağımız ise şudur: Büyük günahlar sahibini imandan çıkartmaz, keza adalet de kaza ehliyeti için şart değildir, daha önce zikrettiğimiz şekilde şahitlik ehliyeti için şart olmadığı gibi… Allah Subhanehu Teala en iyisini bilendir.” (Kasani, Bedayi’us Sanai, 7/17, Kitabu Adab’il Kadi)

Açıkça görüldüğü gibi seleften nakledilen “hükümde rüşvet küfürdür” sözünün zahiriyle sadece Mutezile ve Havaric gibi bidat fırkaları amel etmiş ve bunun bir gereği olarak rüşvet veya başka sebeblerle hakka muhalif hüküm veren kadının imandan irtidad ettiği için görevden alınacağını söylemişlerdir.  Zira bütün kıble ehline göre kafirin Müslümanlar arasında hakimlik yapma yetkisi yoktur. Ehli sünnetten rüşvet alan hakimin görevden alınacağını söyleyenler ise bunu sözkonusu kadıyı tekfir ettiklerinden değil, başka sebeblerle söylemişlerdir. Bütün bunlar rüşvet alarak şeriata muhalif hüküm veren kadının kafir olacağını iddia edenlerin Ehli sünnet usulunden ne kadar uzak olduklarını ve bidat ehlinin menhecine de ne kadar yakın olduklarını ortaya koymaktadır. Yeri gelmişken şunu da belirtelim ki bu hadiste geçen kadı, ifadesi insanlar arasında hüküm veren herkesi kapsar. Bu hususta Şeyhulislam İbn Teymiyye, sözkonusu “kadılar üç sınıftır” hadisini zikrettikten sonra şöyle demiştir:


وَالْقَاضِي اسْمٌ لِكُلِّ مَنْ قَضَى بَيْنَ اثْنَيْنِ وَحَكَمَ بَيْنَهُمَا سَوَاءٌ كَانَ خَلِيفَةً أَوْ سُلْطَانًا أَوْ نَائِبًا أَوْ وَالِيًا؛ أَوْ كَانَ مَنْصُوبًا لِيَقْضِيَ بِالشَّرْعِ أَوْ نَائِبًا لَهُ حَتَّى مَنْ يَحْكُمُ بَيْنَ الصِّبْيَانِ فِي الْخُطُوطِ. إذَا تَخَايَرُوا. هَكَذَا ذَكَرَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ ظَاهِرٌ.

“Kadı, iki kişi arasında hakimlik yapan, aralarında hüküm veren herkesi kapsayan bir isimdir. Bu ister halife, ister sultan, ister naib veya vali olsun; veyahut da şeriatla hükmetmek için tayin edilmiş bir kimse veyahut da naibi (vekili) olsun fark etmez. Hatta yazı yazma hususunda çekişen çocukların arasında hükmeden kişi dahi buna dahildir. (Yani kadı statüsündedir) Rasulullah (sav)in ashabı bunu böyle söylemişlerdir, bu husus açıktır”
(Mecmu’ul Fetava, 28/253-254)

Şeyh Hamd bin Atik en-Necdi (rh.a) Şeyhulislam’ın bu sözlerini şöyle açıklamaktadır:


ومراده: أن الصبيان إذا تكاتبوا في ألواحهم ليظهر أيهم أحسن كتابة، ثم عرضوا عليك خطوطهم، لتحكم بينهم بإخبارك أي الخطوط أحسن، فقد جعلوك قاضيا لهم، وحاكما بينهم في هذه المسألة، فيجب عليك العدل والإنصاف؛ فمن حاف وترك العدل، فقد دخل في مسمى القاضي المذموم، المتوعد بالنار؛ كما أن من عدل وأنصف، له نصيب من الوعد المرتب على ذلك

“İbn Teymiye’nin kasdı şudur: Çocuklar, hangisinin daha güzel yazı yazdığını göstermek için levhalara yazı yazıp sonra hangisinin daha güzel yazdığını söyleyerek aralarında hükmetmen için yazılarını sana arzetseler, bu surette seni aralarında kadı tayin etmiş olurlar ve bu meselede seni aralarında hakim yapmış olurlar. İşte bu noktada sana düşen adalet ve insaftır. Her kim de haksızlık yapıp adaleti terk ederse (hadiste) kınanan ve ateşle tehdid edilen kadılar sınıfına dahil olur. Tıpkı bu hususlarda adalet ve insafla hareket edenlerin bu konuda vaat edilen mükafata kavuşacakları gibi…” (Ed-Durar’us Seniyye, 14/232)

Eğer, kadılarla alakalı hadiste hakka muhalif hükmeden kadının ateşe gitmesinden murad kafirlerin gireceği ebedi ateş ise Müslümanlardan kurtulacak çok az kişi vardır, demektir. Bu ise ehli sünnetin bütün esaslarına muhaliftir. Allahın indirdiğiyle hükmetmeyenlerin İslam milletinden çıkartan küfürle kafir olacağını iddia eden Guluvv ehli, öyle bir usul ihdas etmişlerdir ki bu surette tarih boyunca İslam ümmetinden yönetici, kadı, aile reisi, öğretmen hatta sıradan ferde kadar küfre girmeyecek çok az insan vardır. Çünkü her meselede Allahın rızasına uygun şekilde hükmetmek çok az kişinin başarabileceği bir şeydir. Batıl ehli bütün bu teorileri sırf aşırı mürcieden olan cefa ehline karşı beşeri kanunlarla hükmeden yöneticilerin küfrünü isbatlayabilmek için üretmişlerdir. Halbuki onlar kanun ehlinin tekfirini isbatlamak için sırf La ilahe illallah’ın tefsiri ile yetinselerdi bu onlara yeterdi. Bütün bunlar gösteriyor ki rüşvetle veya başka sebeblerle hakka aykırı hüküm vermenin küfür olduğu görüşü “Ehli sünnetten nakledilen (!) iki görüşten en sahihi olmak bir yana, Ehli sünnetle hiçbir alakası olmayan batıl bir görüştür. Konuyla ilgili seleften nakledilen sözler ise küçük küfür manasında söylenmiştir. Vallahu a’lem.


Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
c) Şeyh Muhammed bin Abdilvehhab’ın Allahın indirdiği ile hükmetmeyenleri “tağut” olarak vasfetmesi

Allahın indirdiğiyle hükmetmeyenlerin tekfiri hususunda iki görüş olduğunu iddia edenlerin dayandıkları nakillerden birisi de Şeyh Muhammed bin Abdulvehhab’ın (rh.a) “Tağutun Manası” adlı risalesinde geçen bazı ifadeleridir. Şeyh, “Allah'tan başka ibadet edilen ve kendisine ibadet edilmesine rıza gösteren herkes tağuttur. Tağutlar çoktur. Ancak bunların önde gelenleri beş tanedir” diyerek tağutun belli başlı çeşitlerini saymaktadır. Tağutun beş sınıfından ikisini şöyle zikretmektedir:


الثاني: الحاكم الجائر، المغير لأحكام الله تعالى، والدليل قوله تعالى: {أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلالاً بَعِيداً} [النّساء:60] .
الثالث: الذي يحكم بغير ما أنزل الله، والدليل قوله تعالى: {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ} [سورة المائدة آية: 44] .


2 - Allah'ın hükümlerini değiştiren zalim idareciler.

Allah (celle celaluhu) şöyle buyuruyor:

"Sana indirilene ve senden öncekilere indirilenlere inandıklarını iddia edenleri görmüyor musun? Reddetmeleri emrolunmuşken tağuta muhakeme olmak istiyorlar. Oysa ki şeytan onları büsbütün saptırmak istiyor." (Nisa: 4/60)

3 - Allah'ın indirdiklerinden başka hükümlerle hükmedenler.

Allah (celle celaluhu) şöyle buyuruyor:

"Kim Allah'ın indirdiğiyle hüküm vermezse, işte onlar kafirlerin ta kendileridirler." (Maide: 5/44)

Muhammed bin Abdulvehhab'ın Ma'na't Tagut adlı risalesinden alıntı burada sona erdi.

Bazıları Şeyh’in Allah'ın indirdiklerinden başka hükümlerle hükmedenleri mutlak olarak tağut diye isimlendirmesinden hareketle, Şeyh’in bu amele ayrım gözetmeksizin küfür hükmünü verdiğini ileri sürmüşlerdir. Halbuki Şeyh Muhammed ve Necd davetinin diğer imamları birçok cahil ahmakın zannettiği gibi kendilerine has mezhepleri olan kimseler değildirler. Bilakis onlar hiçbir konuda Ehli sünnetin benimsediği usul ve menhecin dışına çıkmamışlardır. Maide: 44 ayeti hakkında da Ehli Sünnet imamlarının söylemediği bir şeyi söylemeleri sözkonusu değildir. Bilindiği üzere Şeyh Muhammed’in risaleleri genelde muhtasardır, Şeyh birçok konuda tafsilata girmemiştir. Ancak onun soyundan gelen talebeleri bu tip meselelerde tafsilata girmişlerdir ve Maide: 44 ayeti hakkında aynı selefin sözlerini tekrar etmişlerdir. Misal olarak torunu Şeyh Süleyman bin Abdullah (rh.a) “et-Tavdih an Tevhid’il Hallak” adlı eserinde 140. Sahifeden itibaren bu konuyla alakalı müstakil başlık açmış ve meseleyi Harici ve Mürcii sapmaların arasında vasat bir şekilde açıklamıştır. Keza Abdullatif bin Abdurrahman, Davud bin Cercis’e reddiye olarak kaleme aldığı “Minhac’ut Te’sis” adlı eserinde 255. Sayfa ve devamında konuyu yine yukarda görüşlerini naklettiğimiz imamların menhecine uygun bir şekilde izah etmiş ve küfrun dune kufr sözünün insanlar arasındaki husumetler hakkında hüküm veren kadılar hakkında olduğunu ve ölülere dua etmek vb usul’uddin meselelerine tatbik edilemeyeceğini beyan etmektedir. Şeyh Abdullatif’in sözleri aşağıda tafsilatıyla gelecektir.

Şeyh Muhammed bin Abdulvehhab’ın da bu hususta öğrencilerinden farklı bir görüş benimsediğine dair herhangi bir emare yoktur. Şu halde onun sözü, Allahın indirdiği ile hükmetmeyenlerin büyük küfür olan sınıfı ile alakalıdır. Şeyh’in ikinci maddede “Allahın hükmünü değiştiren zalim yöneticiler” ibaresini kullanmasına dikkat etmek gerekir. Şeyhin bu ikinci maddede tağuta muhakeme ile alakalı Nisa: 60 ayetini delil olarak zikrettiği göz önünde bulundurulursa Allahın indirdiğine muhalif haramı helal, helali haram kılar nitelikte teşride bulunan yöneticileri kasdettiği anlaşılır. Allahın hükmünü değiştirmekten kasıd da budur yani şirk olan teşridir. Bunun ardından da Allahın indirdiğinden başkasıyla hükmedenler demiştir ki bu da değiştirilmiş, mübeddel şeriatla hükmeden tağutları ifade eder. Yani birincisi İslama muhalif kanunları icad eder, diğeri de bunu tatbik eder. Günümüze uyarlayacak olursak birincisine misal yasama, teşri organı olan meclis; ikincisi de yürütme ve yargı organlarıdır. Maide: 44 ayetinin bu şekilde tefsir edilmesi şeriatı değiştiren Yahudilerle alakalı olan nüzul sebebine de muvafıktır. Allahu Teala şöyle buyurmaktadır:


وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ

“Kim, Allahın indirdiği ile hükmetmezse işte onlar kafirlerin ta kendileridir.” (Maide: 44)

İbn Kesir (rh.a) bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir:

“Sahîh olan şudur : Bu âyet, zina eden iki Yahudi hakkında nazil olmuştur. Yahudiler, kendi elleriyle Allah'ın kitabını değiştirmişler ve evli kişilerin recmedilmesi emrini tahrif ederek, yüz sopa ve yüzü karaya boyayıp ters-yüz olarak merkebe bindirme şekline çevirmek hususunda aralarında anlaşmışlardı.”

Hafız İbn Hacer’in naklettiğine göre Malikilerden İsmail el-Kadı bu ayet hakkında şöyle demiştir:

 “Ayetlerin zahiri şunu göstermektedir ki her kim onların (Yahudilerin) yaptığı gibi yapar ve Allahın hükmüne muhalif bir hüküm icad edip bunu kendisiyle amel edilen bir din (kanun) haline getirirse sözkonusu tehdit onun için de geçerlidir. Bu ister yönetici isterse de başkası olsun fark etmez…” (Feth’ul Bari, 13/120)

Öyle anlaşılıyor ki Şeyh Muhammed, Maide: 44 ayetini daha çok iniş sebebi olan büyük küfürle alakalı delil göstermiştir. Selef ise ayet, büyük küfürle alakalı olduğu halde ayeti saptırarak Müslümanları tekfir etmeye çalışan dalalet fırkalarına cevap vermek amacıyla ayetteki ifadenin genelleştirilemeyeceğini, ancak Yahudilerin yaptığı gibi yapanların tekfir edileceğini beyan etmişlerdir. Şeyh’in Tağutun Manası adlı risalesinde Allahın indirdiği ile hükmetmemenin büyük küfür olan türünü kasdettiğine delalet eden hususlardan birisi de başka bir yerde tağutun beş çeşidini şu şekilde izah etmesidir:

والطواغيت كثيرة والمتبين لنا منهم خمسة: أولهم الشيطان، وحاكم الجور، وآكل الرشوة، ومن عُبد فرضي، والعامل بغير علم

“Tağutlar çoktur, bizim nezdimizde en çok aşikar olanları ise beş tanedir:

1- Şeytan,
2- Zalim yönetici
3- Rüşvet yiyen

4- Kendisine ibadet edilmesine rıza gösteren
5- İlimsiz amel eden” (Ed-Durar’us Seniyye, 1/137)

Şeyh Muhammed’in burada zalim yöneticileri, ilimsiz amel edenleri tağut olarak vasıflandırması bu amelleri bütünüyle büyük küfür olarak görmesini gerektirmez. Keza buradan rüşvet yiyen hakimlerin de tamamını tekfir ettiği neticesi çıkartılamaz. Şeyh Muhammed burada bu amellerin büyük küfür olan şeklini kasdetmiş olabilir. Veyahut da tağut kelimesini umum manada insanları Allah yolundan saptıran herkesi içine alacak şekilde kullanmış olabilir. Tıpkı İmam Ahmed’in Kitab’uz Zühd adlı eserinde Ömer bin Abdulaziz’den naklettiği şu sözde olduğu gibi:


مَنْ عَمِلَ بِغَيْرِ عِلْمٍ كَانَ مَا يُفْسِدُ أَكْثَرَ مِمَّا يُصْلِحُ

“Kim ilimsiz amel ederse ifsad ettiği (bozduğu), ıslah ettiğinden daha çok olur.” (Kitab’uz Zühd no: 1737, İbn Ebi Şeybe ise Musannef, no: 35192’de el-Hasen’ul Basri’nin sözü olarak nakletmiştir.)

Ancak herhalükarda yukarda naklettiğimiz sözünden Şeyh’in ilimsiz amel eden abidleri ve zalim yöneticileri tekfir ettiğini çıkartmak ne kadar yanlışsa, diğer sözünden de Allahın indirdiğiyle hükmetmeyen herkesi İslamdan çıkaran küfürle tekfir ettiği neticesini çıkarmak da o kadar yanlıştır. Allahu a’lem.

Yeri gelmişken bir hususa temas etmek istiyoruz. Bu bahsedilen Maide: 44 meselesi ve küfrun dune kufr konusu neden bazı insanların kafasını bu kadar meşgul etmektedir? Günümüz laik demokratik yöneticileri gibi Allahın şeriatını değiştiren tağutların küfrü hakkında bir şüphe mi var ki veyahut da bu hususta “la ilahe illallah”ın haricinde ek bir delile mi ihtiyaç var ki birileri sürekli Maide: 44 ayetinde büyük küfrün kasdedildiğini isbatlamaya çalışmaktadır? Seleften Maide: 44 ayetine büyük küfür diyen kimselerin varlığı isbatlandığında günümüzdeki tağutların kafir olduğu mu isbatlanacaktır? Aksi halde bu isbatlanamazsa günümüz tağutlarının küfründe şüphe mi meydana gelecektir? Selefin Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler dinden çıkartmayan küfürle kafir olmuştur dediği ortaya çıktığında günümüz yöneticileri müslüman mı olacaktır? Onların ameli küçük küfür mü olacaktır? Alimlerin Maide: 44 hakkında küçük küfür demelerinin günümüz tağutlarının vakıasıyla bir alakası var mıdır ki bazı insanlar büyük panik halinde alimlerin sözlerini izah etmeye veya çürütmeye, zayıf olduğunu iddia etmeye çalışmaktadır? Ayrıca bu meselenin ihtilaflı olduğunu isbat etmek neye yarayacaktır? Eğer birilerinin zihninde günümüz tağutlarının küfrü bu ayete dayanıyorsa ve iddialarına göre Allahın indirdiği ile hükmetmemenin küfür olup olmadığında ihtilaf varsa günümüz tağutlarının küfrü alimler arasında ihtilaflı mı olmuş oluyor? Bu soruların cevabı üzerinde düşünüldüğünde bu hususta yapılan tartışmaların ne kadar anlamsız hatta akidede çok tehlikeli sarsıntılara yol açacak cedeller olduğu ortaya çıkacaktır inşallah.


Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
d) Küfrun dune kufr sözünün yöneticilerle değil, büyük günah işleyenlerle alakalı olduğu iddiası:

Bazı kimseler, Ehli sünnetin Maide: 44 ayetini zahiri üzere almayı reddettikleri ve ayette bahsedilen küfrü küçük küfür olarak görme hususunda icma ettikleri ortaya çıkınca şöyle bir tevile girişmişlerdir: "Ehli sünnetin bu ayeti küçük küfür olarak tefsir etme sebebi haricilerin büyük günah işleyenleri tekfir etmesinin önüne geçmek içindir. Zira onlar günah işleyen kimse nefsine Allahın indirdiğiyle hükmetmemiştir, dolayısıyla kafirdir demişler, ehli sünnet de onlara cevaben böyle bir kimse kafirdir, ancak bu dinden çıkartan küfür değildir diyerek cevab vermiştir."

Buna cevaben deriz ki: Haricilerin bu ayetten yola çıkarak sadece hakka uygun hükmetmeyen hakimleri değil, bütün günah sahiplerini tekfir ettikleri doğrudur. Bu husus yukarda konuyla alakalı icma naklettiğimiz alimlerin açıklamalarından anlaşılmaktadır. Ancak Ehli Sünnet ile Hariciler arasındaki bu tartışmanın Allahın indirdiğinden başkası ile hükmeden yöneticilerle bir alakası olmadığını iddia etmek bütünüyle batıldır. Yukarda naklettiğimiz icma’lar dikkatli okunursa bu husus açıkça görülecektir. Mesela Acurri’nin Said bin Cubeyr’den naklettiği şu sözde olduğu gibi:

Harurilerin (Haricilerin)  tabi olduğu  müteşabih ayet Allah Azze ve Celle’nin şu kavlidir: “Her kim Allah'ın indirdikleriyle hükmetmezse, işte asıl kâfir olanlar onlardır.” (Maide 44) Onlar bu ayeti, “O küfredenler, yine de (başkalarını) Rablarına denk tutuyorlar” (En’am 1) ayetiyle beraber okuyorlar. Hakka uygun hükmetmeyen bir idareci görünce “Kafir oldu, kafir olan da rabbine denk tutmuş olur, bu idareciler müşriktirler” derler. Böylece huruc (isyan) ederek gördüğün şeyleri yaparlar. Zira onlar bu ayeti tevil etmektedirler.” (Acurri, Eş-Şeria 1/341 no:44 ayrıca İmam Şatıbi, el-İ’tisam Kitap Dünyası Yayınları: 2/206.)
 
Görüldüğü gibi Said bin Cubeyr (ra) Haricilerin Maide: 44 ayetinden yola çıkarak hakka muhalif hükümler veren yöneticileri tekfir etmelerini tenkid etmektedir.

Şeyh Abdullatif en-Necdi (rh.a) ise şöyle demektedir:


قال ابن جرجيس: النقل الثلاثون: "قال الشيخ في هذا الكتاب في موضع آخر: "وإذا اعتقد وجوب بما أنزل الله وعلمه في هذه الواقعة وعدل عنه مع اعترافه بأنه مستحق للعقوبة، فهذا عاص، ويسمى كافراً كفراً مجازياً أو كفراً أصغر، وإن جهل حكم الله فيها مع بذل جهده، واستفراغ وسعه في معرفة الحق، فهذا مخطئ له أجر على اجتهاده، وخطؤه مغفور له" انتهى.

كلام الشيخ في الحكم بين الناس والقضاء فيما بينهم من الخصومات، لا فيما يعم أصول الدين، ودعاء الأموات، وسياق كلام الشيخ صريح في هذا، فإن هذه المسألة معروفة مشهورة، كما قال ابن عباس: "كفر دون كفر، وظلم دون ظلم" عند الكلام على قوله تعالى: {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ} [المائدة: من الآية44] .

“Davud bin Cercis dedi ki: Şeyh İbn Teymiyye bu kitabının başka bir yerinde şöyle dedi: Sözkonusu vakıada Allahın indirdiği ile hükmetmenin gerektiğine inanır, bunu bilir fakat cezaya müstehak bir iş yaptığını itiraf ettiği halde (haktan) saparsa böyle bir kimse günahkardır. Bu kimse küçük küfür veya mecazi küfür manasında kafir olarak adlandırılır. (…)

Cevap: Şeyh’in sözü insanlar arasında hükmetmekle ve aralarındaki davalarda kadılık yapmakla alakalıdır. Bunun usulu din meseleleriyle ve ölülere dua etmekle bir alakası yoktur. Şeyhin kelamının siyakı bu noktada açıktır, bu bilinen ve meşhur olan bir meseledir. Tıpkı İbn Abbas’ın “Allahın indirdiğiyle hükmetmeyenler kafirlerin ta kendileridir” (Maide: 44) ayeti hakkında söylediği “Küfrün altında bir küfür, zulmün altında bir zulüm” sözü gibi…”
(Abdullatif bin Abdurrrahman, Minhac’ut Tesis, sf 255)

Görüldüğü gibi gerek İbn Abbas’ın, gerekse İbn Teymiye’nin ve diğerlerinin Maide: 44 ayetiyle alakalı yaptıkları tefsir öncelikle insanlara hükmetme pozisyonunda olan kişilerle alakalıdır. Zaten ayetin de gerek siyak ve sibakı, gerekse de nüzul sebebi öncelikle hakimlerle alakalıdır. Bundan dolayı alimlerin ayetle alakalı kullanmış oldukları küçük küfür sözünü sadece şahsi günahlara hamletmenin bir dayanağı yoktur. Kaldı ki daha önce de açıkladığımız gibi Allahın indirdiğinden başkası ile hükmetmek, masiyetler cümlesindendir. Velev ki alimlerin sözleri masiyetlerin kişiyi dinden çıkartmayacağı ile alakalı Haricilere verilmiş bir cevap olsa dahi hakla hükmetmeyen hakimin fiili de büyük günahlardan birisi olduğu için yine küçük küfür kapsamında değerlendirilir. Esasında bu husus açıktır ve daha önce ayrıntılı izah edilmişti.


Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
Ynt: MAİDE: 44 AYETİ ETRAFINDAKİ ŞÜPHELERİN GİDERİLMESİ
« Yanıtla #10 : 20 Ocak 2014, 15:31 »
2- Lugat yönünden bazı itirazlar ve elif lam ile marife olan küfür kelimesinin büyük küfür manasında olduğu iddiası

Bu hususta söz söyleyen bazı kimseler küfür kavramının Maide: 44 ayetinde el-Kafirun şeklinde elif-lam harf-i tarifi ile beraber kullanıldığını ve küfür, şirk vb kavramlar bu şekilde marife olarak geldiğinde büyük küfür manasına geleceğini söylemişlerdir. Buna delil olarak da namazın terkiyle alakalı gelen hadislerde küfür ve şirk kavramlarının elif lam ile marife olmasının namazın terkinin büyük küfür olduğuna delalet ettiği hususunu zikretmişlerdir. (Misal olarak bkz. Murat Gezenler, Hakimiyet Mefhumu, sf 147 vb)
 
Mesela namazı terk etmenin küfür olduğunu beyan eden şu hadiste olduğu gibi:


«إِنَّ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ تَرْكَ الصَّلَاةِ»

“Kişi ile (el-kufr) küfür ve şirk (eş-şirk) arasında namazın terki vardır” (Muslim, İman: 35)
 
Evvela küfür, şirk, nifak gibi kavramlar marife olarak geldiğinde bu kavramların hakiki anlamı olan büyük küfür, büyük şirk, büyük nifak kasdedilir şeklinde her zaman tatbik edilen mutlak bir kaide biz bilmiyoruz. Böyle genel bir kaideyi daha önce hangi alim zikretmiş ve her meseleye olduğu gibi tatbik etmiştir, bunun ortaya konması gerekir. Bilakis nasslarda bunun zıddı olan kullanımlar mevcuttur. Mesela, Allah Rasulu (sallallahu aleyhi ve sellem) riya yani ibadetlerde gösteriş yapmakla alakalı şöyle buyurmuştur:


«أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِمَا هُوَ أَخْوَفُ عَلَيْكُمْ عِنْدِي مِنَ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ؟» قَالَ: قُلْنَا: بَلَى، فَقَالَ: «الشِّرْكُ الْخَفِيُّ، أَنْ يَقُومَ الرَّجُلُ يُصَلِّي، فَيُزَيِّنُ صَلَاتَهُ، لِمَا يَرَى مِنْ نَظَرِ رَجُلٍ»

“Size benim katımda sizin için Mesih Deccal’dan daha çok korktuğum bir şeyi haber vereyim mi? Biz evet, dedik. Bunun üzerine şöyle buyurdu: Gizli şirktir. (eş-Şirk’ul Hafiyy) Bir adam kalkıp namaz kılar ve başka bir adam onu görünce namazını güzelleştirir” (İbn Mace, no: 4204)

Görüldüğü gibi riya ile alakalı şirk kelimesi elif-lam takısıyla gelmiştir fakat riyanın dinden çıkartan bir şirk olmadığı icma ile sabittir.

Küfür kavramının elif-lam’la geldiği halde küçük küfür manasında kullanılmasına misal ise yukarda İbn Kesir’den nakletmiş olduğumuz İbn Abbas’ın sözüdür. Hallal’ın es-Sunne adlı eserinde naklettiğine göre O şöyle demişti:


قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ: ثنا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: سُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَنِ الَّذِي يَأْتِي امْرَأَتَهُ فِي دُبُرِهَا؟ قَالَ: هَذَا يَسْأَلُنِي عَنِ الْكُفْرِ

“İbn Abbas’a hanımına arkasından yaklaşan kişi hakkında sorulduğunda şöyle dedi: Bu bana küfürden (an’il kufri) soruyor!” (Hallal, es-Sunne no: 1428; Nesai, es-Sünen’ul Kubra (5/321/9004); İbn Batta, el-İbane no: 1015, Beyheki, Şuab’ul iman (4/355/5378) İbn Abbas- Tavus- İbn Tavus- Ma’mer bin Raşid- Abdurrezzak ilh.. senediyle rivayet etmişlerdir. Ma’mer bin Raşid’in el-Cami adlı eserinde (11/442/20953) no’lu hadis.)

Burada İbn Abbas kadına arkadan yaklaşma fiilini el-kufr diye vasfetmesine rağmen, alimlerden hiç kimse bunun büyük küfür olduğunu söylememiştir.

Keza yine Hallal’ın Said bin Museyyeb kanalıyla mürselen naklettiğine göre Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:


قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ: ثنا سَعْدٌ يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ، قَالَ: سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيِّبِ، يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: الْكُفْرُ مَنِ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ نَسَبِهِ، أَوْ تَرَكَ شَيْئًا مِنْ نَسَبِهِ وَإِنْ صَغُرَ

“Kendi nesebinden başkasını iddia etmek veya nesebinden az da olsa bir şeyi terk etmek (beri olmak) küfürdür (el-kufru).” (Hallal, es-Sunne, no: 1664)

Kişinin kendi soyunu inkar etmesinin dinden çıkartan bir küfür olmadığı icmaen sabit olduğu halde bu amel marife olarak (el-kufru) şeklinde ifade edilmiştir. Görüldüğü gibi küfür ve şirk kavramlarının marife olarak kullanılması her zaman islamdan çıkartan küfür ve şirk manasında olmasını gerektirmez. Esasında bu elif-lam meselesine gerek olmadan küfür, şirk gibi kavramlar hatta genel manada bütün nasslar yukarda da belirttiğimiz gibi aksine delalet eden bir karine yoksa zahiri üzere alınır. Bizimse burada küfür lafzını zahiri manası olan dinden çıkartan küfür şeklinde tefsir etmemize mani olan Kitap, Sünnet ve İcma’dan muhtelif karineler vardır. Bunları daha önce açıklamıştık.

Bazıları bu hususta Şeyhulislam İbn Teymiyye’nin “Şerh’ul Umde” adlı eserinde geçen bir ifadesini kendilerine delil almaktadırlar. İbn Teymiye burada namazı terk etmenin dinden çıkartan büyük küfür olduğunu izah ederken, buna dair delil ve karineleri zikrettiği yerde şöyle bir ifade kullanmıştır:


الثاني: أن ذلك الكفر منكر مبهم مثل قوله وقتاله كفر هما بهم كفر وقوله كفر بالله وشبه ذلك وهنا عرف باللام بقوله ليس بين العبد وبين الكفر أو قال الشرك والكفر المعروف ينصرف إلى الكفر المعروف وهو المخرج عن الملة


“Sözkonusu hadislerde bahsedilen küfür nekre ve mübhem yani belirsiz olarak gelmiştir. Mesela şu hadislerde olduğu gibi;
 (Müslümanla savaşmak) bir küfürdür,وقتاله كفر
 Bu ikisi onlar için bir küfürdür,هما بهم كفر
 (Nesebten beri olmak) Allah hakkında bir küfürdür,كفر بالله
Namazla alakalı hadiste ise küfür kavramı elif-lam ile marife olarak gelmiştir:
ليس بين العبد وبين الكفر أو قال الشرك والكفر
Yani kul ile küfür (el-kufr) arasında veya şirk (eş-şirk) arasında (namazın terkinden başka bir şey) yoktur. Ma’ruf (belirli) olan küfür, ma’ruf olan, bilinen küfre yorumlanır ki bu da dinden çıkartan küfürdür.” (Şerhu’l-Umde, Namaz bölümü s.82)
 
Şimdi İbn Teymiyye’nin bu sözlerini Maide: 44 ayetinin büyük küfre delalet ettiğine dair bir şahit olarak getirenlerin unuttukları bir şey var ki o da şudur: Şeyhulislam’ın bizzat kendisi yukarda da geçtiği üzere “Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler kafirlerdir” ayetinin selef imamları nezdinde küçük küfür olarak tefsir edildiğini söylemektedir. Hatta Şerh’ul Umde’de alıntı yaptığımız yerin bir öncesinde namazı terk etmenin büyük küfür olmadığını söyleyenlerin getirdikleri delilleri zikrederken bu ayetle alakalı İbn Abbas’ın meşhur “küfrun dune kufr kavlini de zikretmiştir. Şöyle diyor:


فإن قيل هذا محمول على كفر دون كفر كما قال ابن عباس في قوله تعالى: {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ} {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ} {فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ} إنه كفر دون كفر وظلم دون ظلم وفسق دون فسق وكما قال النبي صلى الله عليه وسلم: "والشرك في هذه الأمة أخفى من دبيب النمل

“Eğer denilirse ki (namazla alakalı) bu hadislerde geçen küfür, tıpkı İbn Abbas’ın “Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler kafirlerin, zalimlerin, fasıkların ta kendileridir” ayetiyle alakalı söylediği gibi küfrün altında bir küfür, zulmun altında bir zulüm ve fıskın altında bir fısktır. Ayrıca Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)’in şu kavli gibidir “Bu ümmetteki şirk (eş-şirku) karıncanın ayak sesinden daha gizlidir”

Daha sonra yukarda da çokça misali geçen buna benzer masiyetlere küfür ismini veren çeşitli hadisleri zikrettikten sonra şöyle demektedir:


وربما قال بعض الناس يحمل على كفر النعمة أو على المبالغة والتغليظ في الشرك لأن الكفر الناقل عن الملة والشرك الذي لا يغفره الله والنفاق الموجب للدرك الأسفل من النار لا يثبت بمجرد هذه الأفعال عند أحد من أهل السنة لكن عند الخوارج والمعتزلة الذين تأولوا ظاهر هذا الكلام على وفق رأيهم واعرضوا عما سواه مما يفسره ويبين معناه الذي هو خلاف الإيمان.
قيل الكفر المطلق لا يجوز أن يراد به إلا الكفر الذي هو خلاف الإيمان لأن هذا هو المعنى الشرعي ولا سيما إذا قوبل بالإيمان فإنه يجب حمله على ذلك ثم لو صح هذا في بعض المواضع فهنا إنما أراد به الكفر المخالف للإيمان كما نص عليه في الحديث وكما سيأتي تفسيره أن شاء الله تعالى


“Bazı insanlar şöyle demektedirler: (bu hadisler) nimete nankörlük veya mübalağa veyahut da şirkten sakındırma (tağliz) manasında yorumlanır. Çünkü Ehli sünnet imamlarının hiç birisi nezdinde bu sayılan ameller vasıtasıyla dinden çıkaran küfür ve Allahın bağışlamayacağı şirk ve de cehennemin en alt tabakasına girmeyi gerektiren nifak sabit olmaz. Ancak Hariciler ve Mutezile bu sözlerin zahirini kendi görüşlerine uygun şekilde tevil etmişler ve bunun haricinde yapılan açıklamaları reddetmişler ve bu nassları imanın zıddı (olan küfür) manasında açıklamışlardır.

Buna cevaben şöyle denilir: “Küfür kelimesinin mutlak olarak kullanıldığı yerlerde imanın zıddı olan (bildiğimiz) küfrün haricindeki bir mananın murad edilmesi mümkün değildir. Çünkü küfür kelimesinin şer’i manası budur. Bilhassa da imanın karşıtı olarak zikredildiğinde bu manaya hamledilmesi gerekir. Sonra bu (küfür kelimesinin bilinen manası haricinde yorumlanması) bazı yerlerde doğru olsa bile burada (yani namazın terki konusunda) imanı ortadan kaldıran küfür manasında kullanılmıştır. Hadiste böyle sabit olmuştur. Bunun açıklaması ilerde inşallah gelecektir.” (Şerhu’l-Umde, Namaz bölümü s.80)

Açıkça görüldüğü üzere Şeyhulislam (el-kafirun şeklinde) bizzat elif lam harf-i ta’rifi ile gelmesine rağmen Maide: 44 ayetinin küçük küfür şeklinde tefsir edilmesine itiraz etmemekte, keza gizli şirkle alakalı hadisin “eş-şirku” şeklinde marife olarak geldiği halde küçük şirk manasında yorumlanmasını da reddetmemektedir. Diğer hadislerde nekre olarak geçen küfür lafzının küçük küfür olarak yorumlanmasına zaten bir itirazı yoktur. Aslında Şeyhulislam’ın ifadeleri üzerinde iyi düşünülürse ister marife gelsin ister nekre gelsin, küfür kelimesi hakkında aslolanın dinden çıkartan küfür manasında kullanılması olduğunu ancak bazı yerlerde bunun haricindeki manalarda da kullanılabileceğini ifade ettiği görülür. Namazın terkiyle alakalı hadiste küfür kelimesinin elif-lam takısıyla gelmesini ise sadece ek bir karine olarak zikretmektedir. Bu, hadiste geçen küfür lafzının büyük küfür manasında olduğuna dair getirdiği 10 tane delilden sadece bir tanesidir. Aksi takdirde elif-lam takısıyla gelen küfür, her zaman büyük küfür manasındadır şeklinde mutlak bir kaide olsaydı bunun Maide: 44 ayetine, gizli şirkle alakalı hadislere, keza yukarda nakletmiş olduğumuz kadına arkadan yaklaşmayı ve soyunu inkar etmeyi küfür olarak vasıflandıran hadislerin de büyük küfür manasında yorumlanması gerekirdi. Fakat icma bunun zıddına olduğu için İbn Teymiyye de dahil hiç kimse böyle bir yoruma gitmemiştir. Şeyhulislam, namaz konusunda ise bilakis sahabenin icması bunun büyük küfür olduğuna delalet ettiğinden dolayı buradaki küfür kelimesinin ma’rife olarak gelmesini de göz önünde bulundurarak ve diğer karinelerden hareketle namazı terk etmenin dinden çıkartan küfür olduğu neticesine varmıştır.  (Meselenin tafsilatı için İbn Teymiyye, Şerh’ul Umde, 71-95)

Kısacası elif-lam ile marife olarak gelen küfür kelimesi her zaman büyük küfür manasında kullanılır, şeklinde mutlak bir kaidenin varlığını iddia etmek, ilimle alakası olmayan cahilce bir sözdür. Allahın dinine alternatif yeni şeriatlar ihdas etmiş olan tağutların küfrü akıl sahipleri nezdinde gayet açıkken bunu böyle örümcek ağından daha zayıf delillere dayandırmaya çalışmak tevhid akidesine yapılmış en büyük ihanetlerden birisidir. Çünkü bu anlayışa göre sanki bu tağutların küfrü ancak bir nahiv kaidesiyle ve ayetler üzerinde yürütülen tefsir münakaşalarıyla yahut da çeşitli rivayetlerin zayıflığı ve sahihliği üzerinde yürütülecek tetkiklerle isbatlanmaya çalışılacak kadar hafi ve kapalıdır! Bu böyle olmadığına göre, İslama muhalif kanunlar çıkartan tağutların küfrü bizzat kelime-i tevhidin kendisinden anlaşılacak kadar açık olduğuna göre bu türden gereksiz münakaşalarla ayette geçen küfrün büyük küfür olduğunu isbatlamaya çalışmak ve hatta oradan hareketle müslüman yöneticileri de tekfir edecek neticelere ulaşmak merdud ve fasid bir istidlal yöntemidir. Vallahu a’lem.


Çevrimiçi Abdulmelik

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • İleti: 930
  • Değerlendirme Puanı: +36/-0
Ynt: MAİDE: 44 AYETİ ETRAFINDAKİ ŞÜPHELERİN GİDERİLMESİ
« Yanıtla #11 : 20 Mart 2014, 18:01 »
3- NAKİL CİHETİNDEN BAZI İTİRAZ VE İDDİALAR

a) İbn Abbas’ın “Kufrun dune kufr” kavlinin rivayet yolu açısından zayıf olduğu iddiası:

Bazı kimseler, İbn Abbas (rh.a)’dan nakledilen “kufrun dune kufr” sözünün senedinin zayıf olduğunu ileri sürerek Allahın indirdiği herhangi bir hükmü uygulamayı terk eden İslam kadısının kafir olacağını ve bunun küçük küfür olmadığı görüşünü delillendirmeye çalışmışlardır. Buna verilecek mücmel cevap öncelikle şu olacaktır: Bu iddiacılar hükmü terk etmenin büyük küfür olmadığı kavlinin tek dayanağı sanki İbn Abbas’tan nakledilen bu sözmüş gibi ve de bu sözün senedi zayıf olduğu takdirde Ehli sünnetin bu görüşü iptal olacakmış gibi hareket etmektedirler. Halbuki yukarda gayet vazıh bir şekilde ortaya koyduğumuz gibi İslam hakiminin muayyen bir meselede Allahın hükmünü uygulamamasının dinden çıkartmayan bir fısk ameli olduğu hususu Kitap, Sünnet ve İcma’dan muhkem delillere istinad etmektedir ve hatta onun ötesinde bu, Ehli sünnetin bir akidesidir ve de Ehli sünnetle bidat fırkaları arasında adeta alamet-i farika olmuş bir meseledir. İbn Abbas’tan nakledilen “Bu, küfrün altında bir küfürdür” sözü sadece Ehli sünnetin icma ettiği bu hususu destekleyen ek bir karinedir. Bu karinenin iptal olmasıyla bu kavlin dayandığı diğer deliller iptal olacak değildir. Ama bizler yine de avamdan ve ilim talebesi ünvanı taşıyan kimselerden birçoğunun zihnini meşgul eden bu şüpheyle alakalı açıklamalarda bulunmaya çalışacağız inşallah.
Şimdi öncelikle tenkidlere konu olan İbn Abbas rivayetini sened ve metin olarak nakledeceğiz. Sözkonusu hadisi Hakim, Müstedrek’te şu şekilde rivayet etmektedir:


3219 - أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَوْصِلِيُّ، ثنا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ، ثنا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حُجَيْرٍ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ: قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: إِنَّهُ " لَيْسَ بِالْكُفْرِ الَّذِي يَذْهَبُونَ إِلَيْهِ إِنَّهُ لَيْسَ كُفْرًا يَنْقِلُ عَنِ الْمِلَّةِ {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ} [المائدة: 44] كُفْرٌ دُونَ كُفْرٍ «هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحُ الْإِسْنَادِ وَلَمْ يُخْرِجَاهُ»
[التعليق - من تلخيص الذهبي] 3219 - صحيح

Ahmed bin Suleyman el-Mevsili-Ali bin Harb-Sufyan bin Uyeyne-Hişam bin Huceyr-Tavus isnadıyla İbn Abbas (ra) şöyle demiştir: “Bu sizin zannettiğiniz küfür değildir, o İslam milletinden çıkartan küfür değildir “Allahın indirdiğiyle hükmetmeyenler kafirlerin ta kendileridir” (Maide: 44) Bu, küfrün altında bir küfürdür (Kufrun dune kufr)” (Hakim, Müstedrek no: 3219’da rivayet etmiş ve şöyle demiştir: Bu hadisin isnadı sahihtir, fakat Buhari ve Muslim onu rivayet etmemişlerdir. Zehebi de hadisin sahih olduğunu beyan etmiştir. Ayrıca Beyheki, Sünen’ul Kubra, no: 15854’de aynısını rivayet etmiştir.)


Görüldüğü gibi Hakim ve Zehebi hadisin sahih olduğunu beyan etmişlerdir. Bu açıkça göstermektedir ki bu hadis, zayıf olduğunda ittifak edilmiş bir rivayet değildir. Muasır bazı kimseler senedde yer alan Hişam bin Huceyr el-Mekki’nin zayıf olduğuna dair birtakım kavilleri zikrederek hadisin sahih olmadığını söylemektedirler. Hişam da aynı şekilde zayıf olduğunda ittifak edilmiş bir ravi değildir. Alimlerden onu zayıf gören de var da sika gören de vardır. Şimdi sırf kendi görüşlerini isbat edebilmek adına bu İbn Abbas hadisine tan edenler, hadisin ravilerinden Hişam bin Huceyr hakkında alimlerin söylediği şu tarz sözlere sarılmışlardır:

Ukayli, ed-Duafa’ul Kebir adlı eserinde Sufyan bin Uyeyne’nin şöyle dediğini nakletmiştir: “Ondan başkasının nakletmediği hadisleri ondan almayız” İmam Ahmed’in oğlu Abdullah’ın naklettiğine göre Yahya bin Main onun çok zayıf olduğunu söylemiştir. Abdullah, babası Ahmed’in ise onun hakkında “zaif’ul hadis” dediğini nakletmiştir. Fakat aynı yerde İmam Ahmed’in onun hakkında şöyle dediğini de nakletmiştir: “O kuvvetli değildir” Abdullah bunun üzerine ona “O zayıf mıdır” diye sordu Ahmed cevaben “Öyle de değildir” dedi.  (Ukayli, ed-Duafa’ul kebir no: 1947) İbn Hacer el-Askalani de et-Takrib’de onun hakkında “Saduktur lakin evham yapar” demiştir. (Takrib’ut Tehzib, no: 1788, 1/572)

Hişam bin Huceyr’i cerhe tabi tutan bu alimlerin yanı sıra başka alimler ise onu tevsik etmiş ve güvenilir saymışlardır. Mesela İbn Şubrume onun hakkında “Mekke’de onun gibisi yoktur” demiştir. İbn Sa’d bu haberi senediyle naklettikten sonra şöyle demiştir: Bundan kasıd, Hişam bin Huceyr’dir. O, sikadır ve kendisine ait birçok hadisi vardır. ( İbn Sa’d, Tabakat no: 1585) Zehebi ise Mizan’ul İtidal’de Yahya bin Main ve Yahya bin Said el-Kattan’ın onu zayıf saydığına dair haberleri naklettikten sonra şöyle demiştir: “Başkaları onu güvenilir saymıştır. Buhari ve Muslim de onu hüccet saymışlardır. Tavustan rivayette bulunmuş, İbn Cureyc ve İbn Uyeyne ondan rivayet etmişlerdir. Acli onun hakkında “Sika ve sünnet sahibi” demiştir. Ebu Hatim ise “Onun hadisi yazılır” demiştir. (Zehebi, Mizan no: 9219)

Görüldüğü gibi Hişam, hakkında ihtilaf edilen bir ravidir. Ancak Zehebi’nin de belirttiği gibi Şeyhayn onun hadisleriyle ihticac etmiştir. Tesbit edebildiğimiz kadarıyla Buhari’nin ondan naklettiği 1 adet , Muslimin ise 4 adet hadis vardır.  (Buhari no: 6720;  Muslim no: 7’de iki hadis ve 1246, 1654) Buhari ve Muslim’in güvenilir addettiği bir raviden nakil yaptığı için hiç kimseyi inkar etmeye mahal yoktur. Her nedense Hişam bin Huceyr hakkında alimlerden nakledilen bazı cerh lafızlarını nakleden bu şüpheciler, onu tadil ve tevsik eden, tezkiye eden nakilleri ise görmezlikten gelmektedir. Bu bile bu şahısların sırf taassubla hareket ettiğini göstermek için yeter de artar bile.

Hadisin diğer bir ravisi olan Sufyan bin Uyeyne’ye gelince esasında Ehli sünnetin bu kadri yüce imamı hakkında konuşmayı bile zaid addediyoruz. Bu hususta daha önce şu adreste bilgi verilmişti: http://darultavhid.com/tr/forum/index.php?topic=5757.0  Ancak İbn Hacer’den onun tedlis yaptığına dair nakilde bulunanlar her nedense İbn Hacer’in onun hakkındaki şu ifadelerini görmezden gelmektedir:


ثقة حافظ فقيه إمام حجة إلا أنه تغير حفظه بأخرة وكان ربما دلس لكن عن الثقات

“Sika, hafız, fakih, imam, hüccet…Yalnız ömrünün sonlarına doğru hafızası değişmiştir. Arasıra tedlis yaptığı olmuştur. Ancak güvenilir ravilerden tedlis yapmıştır” (Takrib’ut Tehzib, no: 2451)

Görüldüğü gibi Hafız, Sufyan bin Uyeyne’nin faziletlerini naklettikten sonra onun ancak sikalardan tedliste bulunduğunu ifade etmiştir. Halbuki işitmediği bir raviden bizzat işitmiş gibi rivayette bulunmak manasına gelen tedlis daha çok zayıf ravilerden rivayet ettiğini gizlemek için yapılır. Veliyyuddin ibn’ul-İraki de bundan dolayı onun tedlisle meşhur olduğunu söylemekle beraber “an’ane” yoluyla yaptığı rivayetlerin kabul edileceği hususunda ittifak olduğunu nakletmiştir.  (El-Mudellisin, no: 22) Halbuki ehlince malum olduğu üzere müdellis (tedlis yapan) ravilerin “an” diyerek sema’yı (işitmeyi) zikretmeden naklettikleri rivayetlere güvenilmez. Sufyan’ın tedlisinin kabul edildiğini İbn Abdilberr de et-Temhid’in mukaddimesinde beyan etmiştir. Bu hususta İbn Hibban (rh.a) “Sahih”inin mukaddimesinde müdellisin rivayetinin kabul edilmeyeceğini izah ettikten sonra bunun tek istisnasının Sufyan bin Uyeyne olduğunu zikretmiştir. “Allahumme” diyerek hayretini ifade ettiği bu mesele hakkında şöyle demiştir:


اللهم إلا أن يكون المدلس يعلم أنه ما دلس قط إلا عن ثقة فإذا كان كذلك قبلت روايته وإن لم يبين السماع وهذا ليس في الدنيا إلا سفيان بن عيينة وحده فإنه كان يدلس ولا يدلس إلا عن ثقة متقن ولا يكاد يوجد لسفيان بن عيينة خبر دلس فيه إلا وجد الخبر بعينه قد بين سماعه عن ثقة مثل نفسه والحكم في قبول روايته لهذه العلة وإن لم يبين السماع فيها كالحكم في رواية ابن عباس إذا روى عن النبي صلى الله عليه وسلم ما لم يسمع منه.

“Allahım! Müdellisin ancak sikalardan tedlis yaparak naklettiği kesin olarak bilindiği takdirde velev ki sema’ı açıkça beyan etmese de rivayeti kabul edilir. Bu durum dünyada sadece Sufyan bin Uyeyne’ye nasib olmuştur! Şüphesiz o, tedlis yapardı ve ancak sağlam ve sika kimselerden tedlis yoluyla rivayet ederdi. Sufyan’ın tedlis yoluyla rivayet edip de sonradan aynı haberi kendisi gibi sikalardan sema’ı tasrih ederek nakletmediği hiçbir haber mevcut değildir. İşte bu illetten dolayı onun rivayeti hakkındaki hüküm, kabul edilmesi yönündedir. Bu tıpkı İbn Abbas’ın Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)’den bizzat işitmediği halde yaptığı rivayetlerin kabul edilmesi gibidir” (  Sahihu İbn Hibban (el-İhsan) 1/161, Thk: Arnavut, Muesseset’ur Risale, Beyrut 1408 (1988))

Açıkça görüldüğü üzere sırf “Kufrun dune kufr” rivayetini gözden düşürmek için Sufyan bin Uyeyne hakkındaki tedlis ithamını nakledip de onun müdellis olmasının yaptığı rivayetlerin kabulune engel teşkil etmediği hususunu nakletmeyenler müdellis sıfatına daha çok layıktırlar. Sufyan bin Uyeyne’nin ömrünün sonuna doğru ihtilata yani karıştırmaya başladığına dair nakledilenlere gelince; şüpheciler bu hususta da yine tek taraflı nakilde bulunmuşlardır. Öncelikle Zehebi gibi bazı alimler, Sufyan’ın ihtilata maruz kaldığı görüşüne katılmamışlardır. Zehebi, Mizan’da bu hususta geniş açıklamalarda bulunur. Sufyan hakkındaki bu rivayetin kaynağı ise Yahya bin Said el-Kattan’ın şu sözüdür: “Şehadet ederim ki Sufyan 197 senesinden itibaren ihtilata (rivayetleri karıştırmaya) başlamıştır. Bu sene ve sonrasında her kim ki ondan (hadis) işittiyse onun sema’ı (işitmesi) hiçbir şey değildir” Hatib, bu haberi naklettikten sonra aynı yerin devamında Sufyan’ın 198 senesinde vefat ettiğini haber vermektedir ki buna göre Sufyan bin Uyeyne’nin ihtilata maruz kalması toplam 1 sene sürmüştür.  (Hatib el-Bağdadi, Tarihu Bağdad, no: 4717)Zehebi, Mizan’da bu ihtilat meselesini uzak ihtimal olarak görmekle beraber şunları da söylemektedir: “Bu (1 senelik) zaman zarfında ondan Muhammed bin Asım işitmiştir. Zannı galibimce altı hadis imamının şeyhleri ondan bu tarihten önce rivayet etmiştir. Vefat ettiği 198 senesinde ise onunla hiç kimse karşılaşmamıştır. Zira o hacdan döndükten 4 ay sonra vefat etmiştir.” (Zehebi, Mizan no: 3328)

Salahuddin el-Alai (v. 761) ise ondan bu ihtilat döneminde Muhammed bin Asım el-Asbahani’den başka hiç kimsenin hadis işitmediğini zikrettikten sonra şöyle demiştir: Alimlerden hiç birisi Sufyan bin Uyeyne’yle ihticac etme, onu hüccet sayma konusunda duraksamamıştır” (Alai, Muhtelitin, no: 19)
 
Nitekim Buhari, Muslim, Ebu Davud ve diğer hadis mecmuaları onun rivayetleriyle dolup taşmaktadır. Öyle görülüyor ki Sufyan bin Uyeyne’nin hadislerini reddetmek alimlerin değil ancak günümüzdeki bazı kendini bilmez cahillerin işidir! Allaha hamdolsun ki bu vesileyle ilme ihanet edenlerin gerçek yüzü bir kez daha ortaya çıkmıştır! Bizim bu konuda sözü uzatmamızın gayesi sırf kendi fasid mezheplerine aykırı gelen birtakım hadis ve asarı reddetmek gayesiyle tedlis ve tahrifte bulunarak bu hadislerin ravilerine dil uzatmaya çalışan batıl ehlinin iç yüzünü gözler önüne sermektir. Öyle ki duyduğumuz kadarıyla bilhassa bazı ülkelerde sırf kufrun dune kufr kavlini reddetmek gayesiyle işi İbn Abbas (ra)’a dil uzatmaya kadar vardıran zındıklar türemiştir. Halbuki bizzat Allah Rasulu (sallallahu aleyhi ve sellem)’in kendisi hakkında “Allahım ona Kuranın tevilini öğret!”  (  Buhari no: 75) diye dua ettiği İbn Abbas’a da tan edilecekse geriye din namına ne kalır! Bu vesileyle okuyucuyu bu tip kelamcıların kitaplarını okumamaları ve sözlerine kulak vermemeleri hususunda tekrar uyarmak istiyoruz. Buna benzer uyarıları daha önce yapmıştık: http://darultavhid.com/tr/forum/index.php?topic=6212.0

Şunu iyi bilin ki bu insanların gayesi hakkı aramak değildir. Bilakis bu kimseler –bütün dalalet ehlinin vasfı olduğu üzere- nefislerinin hoşuna giden her hadisi ve seleften gelen her nakli benimserler; hoşlarına gitmeyen her şeyi ise çeşitli bahanelerle reddederler ve bu konuda haddi aştıkça aşarlar. Sırf görüşlerini isbat etmek için dil uzatmadıkları bir alim, yıkmadıkları bir usul kalmaz. Halbuki Ehli sünnet imamlarının kitaplarını mütalaa edenler, imamların bir görüşü çürütmek için sadece o görüşün istinad ettiği rivayetlerdeki zaafı ortaya koymakla yetinmediklerini, bilakis rivayetin tenkidini yaptıktan sonra “eğer sahih olduğu farzedilse bile bu rivayet şu sebeblerden dolayı bu görüşe delil olmaz” diyerek zayıf addettikleri rivayeti dahi izah etmeye çalıştıklarını bilir. Muhakkik alimlerin usulu budur. Mutaassıb cahiller ise kendi görüşlerine ters düşen bütün nakilleri didik didik edip en ufak bir açık bulduklarında onu bayraklaştırırlar! Ey okuyucu her kim böyle taassub içersinde hareket ediyorsa bil ki ondan kolay kolay bir hayır gelmez…

Bu insanlar şek ve şüphe içinde beşeri kanunlarla hükmeden yöneticilerin kafir olmadığını ileri süren muasır Mürcie’nin iddiaları karşısında çaresiz kalmakta ve rasullerin ortak daveti olan tevhidi anlamadıkları için İbn Abbas’ın kavlinin zayıf olduğunu isbatlayarak laik yöneticilerin küfrünü isbat edeceklerini zannetmektedirler. Halbuki tevhidi anlamış olsalardı Allahın hükmüne muhalif teşride bulunan kanun ehlinin tağut olduğunu anlayacaklar ve bu hususta hiçbir alimin ihtilaf etmediğini de fıkh edeceklerdi. Allah bütün bu guluvv ve cefa ehline hidayet etsin ve bunlara karşı verilen mücadeleyi günahlarımıza kefaret kılsın. Amin.


Son olarak hadisin ravilerinden Ahmed bin Suleyman el-Mevsili konusuna değinmek istiyoruz. O, bu hadisi Ali bin Harb’ten rivayet etmiştir. Mevsili hakkında kaynaklarda bu isimle bir kayıt gördüğümüz kadarıyla yoktur. Teracim ve tabakat kitaplarında isminin farklı kaydedilmiş olması mümkündür. Zehebi, Siyerinde Ebubekr Ahmed bin Suleyman el-Abadani isimli bir zattan bahsetmekte ve bu zatın Ali bin Harb el-Mevsili’den rivayette bulunduğunu söylemektedir. Hakim ve Beyheki’nin bu hadisi kendisinden rivayet ettikleri zat bu olmalıdır. Zehebi Ali bin Harb’i ise sika olarak vasfetmektedir. Hatib el-Bağdadi, Tarihu Bağdad’da şöyle demektedir: “Ashabımızdan bazıları Ahmed bin Suleyman’a delilsizce hücum etmektedirler. Halbuki onun bütün hadisleri istikamet üzeredir. Ali bin Harb’ten rivayet ettği bir hadis müstesna, onda hata etmiştir”Ardından bu zatın rivayet etmiş olduğu cennetle alakalı bir hadis üzerinde durmaktadır. Hatib ayrıca onun hakkında Muhammed bin Yusuf el-Kattan’ın “Saduktur. Ancak çok küçük yaşta hadis dinlemeye başlamıştır” dediğini nakletmektedir. (Tarihu Bağdad, no: 2131) Doğrusunu Allah bilir.

Hakim’in rivayet etmiş olduğu hadisin isnadı ve ravileri bu şekildedir. Velev ki hadisin bu isnadının zayıf olduğu farzedilse bile bunun benzeri bir çok rivayet sözkonusudur. Öncelikle Maide: 44 ayetiyle alakalı “Kufrun dune kufr” sözü İbn Abbas’ın haricinde Ata, Tavus gibi birçok selef aliminden nakledilmiştir. İbn Abbas’tan ise aynı manayı ifade eden farklı lafızlarla nakledilmiştir. Taberi sözkonusu ayetin tefsirinde bunu şu şekilde rivayet etmektedir:


حَدَّثَنَا هَنَّادٌ , قَالَ: ثنا وَكِيعٌ , وَحَدَّثَنَا ابْنُ وَكِيعٍ , قَالَ: ثنا أَبِي , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ مَعْمَرِ بْنِ رَاشِدٍ , عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ} [المائدة: 44] قَالَ: «هِيَ بِهِ كُفْرٌ , وَلَيْسَ كُفْرًا بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ»

Hunad-Veki-Sufyan-Ma’mer bin Raşid-İbn Tavus-Tavus kanalıyla İbn Abbas’ın “Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler kafirlerin ta kendileridir” ayetiyle alakalı şöyle dediğini nakletmiştir: “O, (bu fiili yapan için) bir küfürdür (inkardır) fakat bu Allahı, meleklerini, kitaplarını, rasullerini inkar etmek değildir.”

Bu rivayet zincirinde geçen bütün isimler meşhur İslam imamlarıdır. Görüldüğü gibi içinde Hişam bin Huceyr bulunmayan daha sahih bir senedle İbn Abbas’ın “kufrun dune kufr” sözününün bir benzeri rivayet edilmiştir.

Taberi devamında Hasen- Ebu Usame- Sufyan- Ma’mer- İbn Tavus- Tavus- İbn Abbas tarikiyle şunu nakletmektedir:

حَدَّثَنِي الْحَسَنُ , قَالَ: ثنا أَبُو أُسَامَةَ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ مَعْمَرٍ , عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ: قَالَ رَجُلٌ لِابْنِ عَبَّاسٍ فِي هَذِهِ الْآيَاتِ: {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ} [المائدة: 44] فَمَنْ فَعَلَ هَذَا فَقَدْ كَفَرَ؟ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: إِذَا فَعَلَ ذَلِكَ فَهُوَ بِهِ كُفْرٌ , وَلَيْسَ كَمَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَبِكَذَا وَكَذَا "

Bir adam İbn Abbas’a “Allahın indirdiği ile hükmetmeyenler kafirlerin ta kendileridir” ayeti hakkında şöyle dedi: “Bunu yapan kafir olur mu?” İbn Abbas cevaben şöyle dedi: “Bunu yaptığında o kişi için küfür olur. Ancak Allahı, meleklerini, ahiret gününü ilh… inkar eden gibi değildir” (Taberi tefsiri no: 12053-12054 thk: Şakir)

Ancak tahrifçi zihniyet burada da devreye girmiş ve sıhhati açısından itiraz getiremedikleri İbn Abbas’ın bu sözüne olmadık manalar yüklemişlerdir. Kimi tedlisçiler de sözün ikinci kısmı olan “Allahı, meleklerini, kitaplarını, rasullerini inkar etmek değildir” kısmını görmezden gelmişlerdir. Ve demişlerdir ki İbn Abbas bu şahsın fiilinin küfür olduğunu söylüyor! Sözün ikinci kısmı hatırlatıldığında ise İbn Abbas’ın bundan kasdının küfrün dereceleri olduğunu söylemek olduğunu iddia etmişlerdir. Buna göre “Allahın indirdiğiyle hükmetmeyen kadı da dinden çıkıp kafir olmuştur ancak onun küfrü mertebe bakımından Allahı, meleklerini, kitaplarını inkar edenin küfrü gibi değildir. Fakat neticede ikisi de kafirdir!” Bu son derece uzak ve çarpık tevilin seleften hiçbir dayanağı yoktur, bu kimseler hiçbir alimin İbn Abbas’ın bu kavlini onlar gibi izah ettiğini isbat edemez. Ayrıca alimlerin bu sözü zikrederken kullandıkları bazı ifadeler ümmet nezdinde bu kavlin nasıl anlaşıldığını ortaya koymaktadır. Taberi Maide: 44 ayetinin tefsirinde İbn Abbas’ın bu sözünü şu başlık altında nakletmiştir:


وقال آخرون: بل عنى بذلك: كفرٌ دون كفر، وظلمٍ دون ظلم، وفسقٌ دون فسق.
ذكر من قال ذلك

“Başkaları da şöyle demiştir: Bu ayette kasdedilen küfrün altında bir küfür, zulmün altında bir zulüm, fıskın altında bir fısktır. Bunu söyleyenlerin zikri”
Böyle dedikten sonra selef müfessirlerinden kufrun dune kufr sözünü ve de İbn Abbas’ın “O, (bu fiili yapan için) bir küfürdür (inkardır) fakat bu Allahı, meleklerini, kitaplarını, rasullerini inkar etmek değildir.” Sözlerini nakletmektedir. Keza İbnu Batta el-İbane’de, Mervezi Ta’zimu Kadr’is Salat, Hallal es-Sunne adlı eserlerinde bütün bu kavilleri küçük küfürle alakalı bölümlerde zikretmişlerdir. Kısacası, İbn Abbas’ın Maide: 44’le alakalı bu kavli de “küfrün altında bir küfürdür” kavliyle aynı manaya gelmektedir.

Böylelikle Allaha hamdolsun muhaliflerin Ehli sünnetin sahip olduğu muayyen bir meselede nefsine uyarak Allahın hükmünden başkasıyla hükmeden İslam kadısının küçük küfür işlediği akidesine nakil cihetinden yaptıkları bir takım itirazları gücümüz oranında defetmeye çalıştık. Velhamdulillahi rabbil alemin.

« Son Düzenleme: 20 Mart 2014, 18:03 Gönderen: abdulmelik »

 

Related Topics

  Konu / Başlatan Yanıt Son İleti
2 Yanıt
3420 Gösterim
Son İleti 12 Mart 2013, 18:09
Gönderen: Darultavhid
1 Yanıt
1869 Gösterim
Son İleti 20 Mart 2014, 18:07
Gönderen: Abdulmelik
3 Yanıt
7406 Gösterim
Son İleti 08 Şubat 2013, 03:32
Gönderen: Abdulmelik